İSG Mevzuatı ve Güncel Hukuk Rehberi

İş Sağlığı ve Güvenliği sektörü, dinamik yapısı gereği sürekli değişen yönetmelikler ve yargı içtihatları ile şekillenmektedir. 2025 yılının son çeyreği ve 2026 projeksiyonunda, İSG uzmanlarını bekleyen kritik yasal değişiklikleri ve dikkat edilmesi gereken hukuki süreçleri bu kapsamlı rehberde bir araya getirdik.

Torba Yasada İSG: Yeni Düzenlemeler Kapıda

Son dönemde TBMM gündemine gelen torba yasa teklifleri, İSG uygulama süreçlerinde önemli değişiklikler barındırıyor. Özellikle 6331 Sayılı Kanun'un bazı maddelerinde yapılması planlanan iyileştirmeler şunları hedefliyor:

• Az Tehlikeli Sınıf Ertelenmesi: Kamu kurumları ve 50'den az çalışanı olan az tehlikeli iş yerlerinde İSG profesyoneli görevlendirme yükümlülüğünün takvimi yeniden şekilleniyor.
• Dijital Tebligat Dönemi: İSG-KATİP üzerinden yapılan bildirimlerin hukuki tebligat sayılmasına yönelik altyapı güçlendiriliyor.
• İdari Para Cezaları: 2025 yılı yeniden değerleme oranları ile İSG cezalarındaki ciddi artışlar, işletmeleri daha sıkı denetime zorlayacak.

Bu değişiklikler hakkında daha temel bilgilere6331 Sayılı Kanun Rehberimizdenulaşabilirsiniz.

Yargı Kararlarıyla İş Kazaları: Uzmanın Sorumluluğu

Yargıtay'ın son dönemdeki kararları, İSG uzmanlarının "tespit ve öneri defterine" yazdıkları maddelerin hukuki koruyuculuğunu tekrar teyit ediyor. Ancak, sadece yazmak yetmiyor. İşte yargı kararlarında öne çıkan 3 kritik nokta:

İş Kazası Sonrası Yasal Bildirim ve Soruşturma

Bir iş kazası yaşandığında, ilk müdahalenin ardından devreye giren yasal bildirim süreci hem işverenin hem de uzmanın sorumluluğunu doğrudan etkiler. 6331 Sayılı Kanun uyarınca işveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirmekle yükümlüdür. Bu sürenin kaçırılması ayrı bir idari para cezası doğurur ve olası bir tazminat davasında işverenin ihmaline işaret eden bir delil hâline gelir.

Bildirim, sürecin yalnızca ilk halkasıdır. Hukuki açıdan kendinizi sağlam zemine oturtmak için kaza sonrası aşağıdaki adımların eksiksiz kayıt altına alınması gerekir:

• Kök neden analizi: Kazanın yüzeysel değil, asıl nedenini ortaya koyan bir inceleme yapılmalı ve yazılı olarak saklanmalıdır.
• Düzeltici ve önleyici faaliyet (DÖF): Benzer kazaların tekrarını önleyecek aksiyonlar tanımlanmalı; her aksiyona bir sorumlu ve termin tarihi atanmalıdır.
• Risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi: Kaza, mevcut değerlendirmede öngörülmemiş bir tehlikeye işaret ediyorsa, risk değerlendirmesi normal yenileme süresi beklenmeden güncellenmelidir.

Görevlendirme Süreleri: Tehlike Sınıfı Belirleyici

Bir işyerinin yasal yükümlülüklerini doğru hesaplamanın ilk adımı, faaliyet konusuna karşılık gelen tehlike sınıfını (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) doğru tespit etmektir. Tehlike sınıfı, SGK işyeri tescilindeki NACE koduna göre belirlenir ve sonrasındaki neredeyse tüm sürelere etki eder. 6331 Sayılı Kanun ve İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği gereği, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin işyerine ayırması gereken asgari süreler, çalışan başına aylık olarak şu şekilde değişir:

• Az tehlikeli sınıf: İş güvenliği uzmanı çalışan başına ayda en az 10 dakika; işyeri hekimi en az 5 dakika.
• Tehlikeli sınıf: Uzman en az 20 dakika; hekim en az 10 dakika.
• Çok tehlikeli sınıf: Uzman en az 40 dakika; hekim en az 15 dakika.

Görevlendirilecek uzmanın belge sınıfı da tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde kural olarak A sınıfı, tehlikeli işyerlerinde en az B sınıfı, az tehlikeli işyerlerinde ise en az C sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirilebilir. Yanlış sınıfta bir uzmanın atanması, görevlendirmenin İSG-KATİP üzerinde geçersiz sayılmasına ve işyerinin İSG hizmeti almamış kabul edilmesine yol açar.

2025-2026 İSG Takvimi: Planlama Rehberi

İSG süreçlerinin başarıyla yönetilmesi, periyodik kontrollerin ve eğitimlerin zamanında yapılmasına bağlıdır.İSG Pratik olarak önerdiğimiz yıllık takvim yapısı şu şekildedir:

Yenileme Süreleri: Risk, Eğitim ve Sağlık Gözetimi

İSG yönetiminde en sık karıştırılan konulardan biri, üç temel sürecin yenileme periyotlarının birbirinden farklı olmasıdır. Risk değerlendirmesi, çalışan eğitimleri ve periyodik sağlık muayeneleri ayrı yönetmeliklere tabidir ve her birinin tekrar süresi tehlike sınıfına göre değişir. Bu üç takvimi tek bir hatırlatma sisteminde birleştirmek, uyumsuzluk riskini kökten ortadan kaldırır:

• Risk değerlendirmesinin yenilenmesi: Çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2 yılda bir, tehlikeli işyerlerinde 4 yılda bir, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir. İşyerinde önemli bir değişiklik, yeni bir tehlike ya da iş kazası olması hâlinde süre beklenmeden yenilenir.
• Çalışan İSG eğitimlerinin tekrarı: Çok tehlikeli sınıfta en az yılda bir, tehlikeli sınıfta iki yılda bir, az tehlikeli sınıfta üç yılda bir yenilenir.
• Periyodik sağlık muayeneleri: Çok tehlikeli işlerde yılda bir, tehlikeli işlerde üç yılda bir, az tehlikeli işlerde beş yılda bir tekrarlanır.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: eğitim periyotları (1/2/3 yıl) ile sağlık gözetimi periyotları (1/3/5 yıl) birbirine karışmaya son derece müsaittir. Aynı tehlike sınıfı için bu iki sürenin farklı olması, elle takipte sık yapılan bir hatadır. Çalışan sayısı arttıkça bu sürelerin manuel izlenmesi pratikte imkânsız hâle gelir; otomatik hatırlatma altyapısı bu noktada hukuki riski en aza indiren en etkili önlemdir.

Dijitalleşme ile Hukuki Koruma Nasıl Sağlanır?

Davalarda en büyük eksiklik "ispat" sorunudur. Kağıt formların kaybolması, silinmesi veya ulaşılamaması uzmanın elini zayıflatır.İSG Pratik gibi dijital sistemler;

• Eğitim formlarına anında erişim sağlar,
• Periyodik kontrol tarihlerini hatırlatır (unutmayı engeller),
• Yapılan her işlemin tarih ve saat damgasını saklayarak hukuki delil oluşturur.