Ofis & Hizmet Sektörü İSG Rehberi
Banka, sigorta, yazılım, danışmanlık, çağrı merkezi ve idari ofis faaliyetlerini kapsayan; ergonomi, ekran karşısında çalışma, psikososyal stres ve tükenmişlik risklerinin yoğun olduğu sektör.
Tipik Tehlikeler
Ergonomik Risk
Uzun süreli oturma, yanlış sandalye-masa yüksekliği — bel/boyun ağrısı.
Ekran Karşısında Çalışma
Bilgisayar ekranı kaynaklı göz yorgunluğu, baş ağrısı, miyopi artışı.
Psikososyal Stres
Yüksek iş yükü, müşteri/yönetici baskısı, tükenmişlik sendromu.
Aydınlatma Yetersizliği
Düşük lüks değerli alanlarda göz sağlığı sorunları.
İç Hava Kalitesi
Klima/havalandırma eksikliği, CO2 birikimi, sick building syndrome.
Yangın
Çok katlı binalarda tahliye süresinin uzunluğu ve elektrik tesisat yangını.
Sektöre Özel Makine ve Ekipmanlar
Ofis & Hizmet sektöründe yaygın kullanılan ekipmanların tanımı, kullanım amacı, bunlardan kaynaklı riskler ve alınması gereken İSG önlemleri.
Bilgisayar İş İstasyonu (Monitor + Klavye + Mouse)
Ofis çalışanı için ergonomik masaüstü kurulum.
- •Boyun/sırt ağrısı — yanlış monitör yüksekliği
- •Göz yorgunluğu (Computer Vision Syndrome)
- •Karpal tünel sendromu
- •Hareketsizlik — DVT, kardiyovasküler risk
- ✓Monitör üst kenarı göz hizasında, 50-70 cm mesafe
- ✓Ayarlanabilir sandalye (yükseklik, sırt, kolçak)
- ✓Klavye 90° dirsek açısı, palm rest
- ✓20-20-20 kuralı (20 dk'da 20 saniye 20 ft uzağa bak)
- ✓Periyodik göz muayenesi
Ergonomik Sandalye (Office Chair)
5 ayaklı, ayarlanabilir yükseklik/sırt/kolçaklı çalışma sandalyesi.
- •Devrilme — eksik tekerlek
- •Pnömatik silindir patlaması (ucuz/eski model)
- •Sırt ağrısı — ayar yapılmamışsa
- ✓BIFMA / EN 1335 standartına uygun
- ✓5 tekerlek + dökme alüminyum taban
- ✓Lumbar destek (lumbar support) ayarı
- ✓Yıllık genel kontrol — yıpranan parça değişimi
Yazıcı / Fotokopi Makinesi (Multifunction)
Yazma, kopyalama, tarama ve faks fonksiyonlu büyük ofis makinesi.
- •Toner tozu solunması — nano-partikül
- •Ozon emisyonu (lazer yazıcılarda)
- •Sıcak fuser ünitesi yanığı (200°C)
- •Elektrik çarpması — bakım
- ✓İyi havalandırılmış oda, toner odası ayrı
- ✓Toner değişimi için eldiven + maske
- ✓Bakım öncesi 30 dakika soğuma süresi
- ✓Periyodik servis sertifikalı teknisyen
Klima Sistemi (VRF / Split / Merkezi)
İç ortam sıcaklık/nem kontrolü için soğutucu akışkanlı sistem.
- •Lejyoner hastalığı — kalitesiz su/temizlenmemiş kanal
- •Soğutucu akışkan (R410A/R32) sızıntısı
- •Yüksek montaj — düşme
- •Aşırı soğuk — termal stres
- ✓Yıllık HVAC bakım + filtre değişim
- ✓Su havuzu klorlu temizlik (Lejyoner önleme)
- ✓Sızıntı dedektörü (R32 yanıcı)
- ✓Ofis sıcaklık 21-24°C aralığında
Sunucu Odası (Server Rack + UPS)
Yüksek yoğunluklu IT ekipmanı (sunucu, switch, depolama) barındıran iklim kontrollü oda.
- •Yüksek gürültü 80-90 dB(A)
- •UPS akü patlaması (hidrojen birikimi)
- •Aşırı ısınma → yangın
- •Manyetik alan + RF maruziyet (yüksek yoğunlukta)
- •Devrilme — rafa ağır donanım takılırken
- ✓Kulaklık veya kısa süreli giriş
- ✓Pil odası havalandırma + H2 dedektörü
- ✓Yangın için FM-200 / Novec söndürme (su yok)
- ✓Sıcaklık 18-24°C, nem %40-60 kontrol
- ✓Rack montaj sırasında ikinci kişi destek
Çağrı Merkezi Kulaklığı (Headset)
Sürekli telefon konuşması için bilateral mikrofonlu kulaklık.
- •İşitme kaybı — ani yüksek ses (acoustic shock)
- •Tek kulak uzun süreli — denge bozukluğu
- •Hijyen — kulaklık paylaşımı (enfeksiyon)
- •Boyun ağrısı — uzun süre tek yön
- ✓Ses limitleyici (acoustic shock protection) — 102 dB sınır
- ✓Bilateral kullanım rotasyonu
- ✓Kişisel kulaklık + dezenfeksiyon
- ✓Mola sırasında çıkarma
Sık Görülen Uygunsuzluklar
- 1Ergonomik sandalye ve masa yüksekliği ayarlanmamış
- 2Monitör göz hizasında değil
- 3Yangın tahliye tatbikatı yıllık yapılmıyor
- 4Çağrı merkezinde kulaklık gürültü kontrolü yok
- 5Çalışan tükenmişlik anketi uygulanmıyor
- 6Acil çıkış aydınlatması bozuk
İlgili Mevzuat
- Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İSG Önlemleri Hakkında Yönetmelik
- İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)
İlişkili Terimler
Risk Değerlendirmesi
İşyerindeki tehlikelerin sistematik olarak belirlenmesi, analiz edilmesi ve risk skorlarına göre önlem alınması sürecidir. 6331 sayılı kanunun 10. maddesi gereği zorunludur.
İSG Kurulu
50 ve daha fazla çalışanı olan, 6 ay üzeri süreli iş yapan işyerlerinde aylık toplanması zorunlu olan kurul.
Ergonomi
İşi insana uydurma bilimi — duruş, kaldırma, tekrar ve aydınlatma optimizasyonu.
Ekranlı Araç Çalışması
Bilgisayar, tablet, kontrol paneli kullanımında göz, sırt ve karpal tünel sendromu riski.
Tükenmişlik Sendromu (Burnout)
Uzun süreli iş stresine bağlı duygusal tükenme, depersonalizasyon ve kişisel başarı kaybı.
Mobbing (Psikolojik Taciz)
İşyerinde sistematik psikolojik şiddet, dışlama, küçümseme ve baskı uygulama.
Yangın Tatbikatı
En az yılda bir kez yapılan, çalışanların acil durum prosedürlerini deneyimlediği tatbikat.