İSG Bilgi Hazinesi

İSG Sözlük

233+ iş sağlığı ve güvenliği terimi, 30 sektör rehberi ve mevzuat tanımları. Aradığınız her İSG kavramı tek sayfada.

233+ Terim

30 Sektör

Ücretsiz Erişim

Risk Değerlendirmesi

İşyerindeki tehlikelerin sistematik olarak belirlenmesi, analiz edilmesi ve risk skorlarına göre önlem alınması sürecidir. 6331 sayılı kanunun 10. maddesi gereği zorunludur.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)

Çalışanı, yaptığı iş sırasında bir veya birden fazla riske karşı korumak amacıyla kişi tarafından giyilen, takılan veya tutulan donanımlardır. Koruma hiyerarşisinde son katmandır.

Fine-Kinney Metodu

Risk skorunu Olasılık × Frekans × Şiddet formülüyle hesaplayan, 5 risk seviyesi tanımlayan nicel risk değerlendirme metodudur. Karmaşık üretim ortamlarında en yaygın kullanılan yöntem.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

20 Haziran 2012'de yürürlüğe giren, Türkiye'de tüm sektör ve işyerlerini kapsayan temel İSG mevzuatıdır. İşveren-çalışan yükümlülükleri, OSGB, risk değerlendirmesi ve kurul oluşturma zorunluluğunu düzenler.

İş Güvenliği Uzmanı

İş sağlığı ve güvenliği alanında ÇSGB tarafından yetkilendirilmiş, işverene danışmanlık yapan, risk değerlendirmesi süreçlerine katılan ve İSG kurulunda görev alan uzmandır. A, B, C sınıfı belge ile faaliyet gösterir.

5x5 L Tipi Risk Matrisi

Olasılık × Şiddet eksenli, 5x5 boyutunda matris ile risk skoru üreten basit risk değerlendirme yöntemidir.

Tehlike

İnsan, mal veya çevre için zarar verme potansiyeli taşıyan kaynak, durum veya eylemdir.

Risk

Belirli bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile gerçekleştiğinde yol açacağı zararın şiddetinin birleşimidir.

Tehlike Sınıfı

İşyerlerinin az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılmasını belirleyen NACE kodu tabanlı sistemdir.

NACE Kodu

Avrupa Birliği ekonomik faaliyet sınıflama sistemine göre işyerinin faaliyet alanını belirleyen koddur.

İşveren Yükümlülükleri

Risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi, KKD temini ve acil durum planı gibi 6331 kapsamında işverenin yapması gereken görevlerin tamamıdır.

Çalışan Yükümlülükleri

KKD kullanımı, eğitimlere katılım, tehlike bildirimi ve güvenlik talimatlarına uyum gibi çalışanın 6331 kapsamındaki sorumluluklarıdır.

İşyeri Hekimi

İşyerinde çalışanların sağlık gözetimini yapan, periyodik muayeneleri yöneten ve İSG kuruluna katılan tıp doktorudur.

OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi)

Birden fazla işyerine İSG hizmeti sunmak üzere ÇSGB tarafından yetkilendirilmiş kuruluştur.

İSG Kurulu

50 ve daha fazla çalışanı olan, 6 ay üzeri süreli iş yapan işyerlerinde aylık toplanması zorunlu olan kurul.

Kurul Toplantısı

İSG kurulunun aylık periyodik toplantısı; risk, kaza, önlem ve plan değerlendirmesi yapılır.

Çalışan Temsilcisi

Çalışanlar arasından seçilen, İSG kurulunda ve risk değerlendirmesinde çalışanları temsil eden kişidir.

Destek Elemanı

İlk yardım, yangın söndürme ve tahliye konularında eğitim almış, acil durumda görev yapan çalışandır.

İSG-KATİP

İSG profesyonellerinin görevlendirme, sözleşme ve sertifika işlemlerinin yapıldığı ÇSGB resmi sistemi.

İSG Eğitimi

Çalışanlara işe başlamadan ve periyodik olarak verilen, tehlike sınıfına göre süresi belirlenen zorunlu eğitimdir.

Temel İSG Eğitimi

Az tehlikeli 8 saat, tehlikeli 12 saat, çok tehlikeli 16 saat olmak üzere her çalışanın alması zorunlu eğitim.

İşbaşı Eğitimi

Çalışanın işe başladığı gün, çalışacağı bölüm ve göreve özel verilen oryantasyon eğitimidir.

Yüksekte Çalışma Eğitimi

2 metre ve üzeri yükseklikte çalışacak personelin alması gereken özel eğitim ve sertifika.

Forklift Operatör Eğitimi (G Sınıfı)

MEB onaylı, en az 32 saatlik teorik+pratik eğitim sonunda alınan operatör belgesi.

MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi

Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından verilen, ulusal yeterlilik standartlarına göre belgelendirilmiş mesleki yetkinlik belgesi.

MYK Zorunlu Meslekler

6331 ve diğer mevzuat gereği MYK belgesi olmadan çalışılamayan meslekler (kaynakçı, inşaat boya ustası, vinç operatörü gibi).

İlk Yardım Eğitimi

İl Sağlık Müdürlüğü onaylı 16 saatlik temel veya 40 saatlik ileri ilk yardım eğitimi.

Yangın Eğitimi

Tüplü/borulu söndürme cihazı kullanımı, yangın sınıfları ve tahliye konularını içeren zorunlu eğitim.

Eğitim Sertifikası

Tamamlanan İSG eğitimleri için düzenlenen, çalışan dosyasında saklanması gereken belge.

Eğitim Katılım Tutanağı

Eğitime katılan çalışanların imzasının alındığı, denetimde sunulması gereken belge.

Periyodik Eğitim Yenileme

Az tehlikeli 6 yıl, tehlikeli 4 yıl, çok tehlikeli 2 yıl arayla yenilenmesi zorunlu eğitim.

Baret (Koruyucu Başlık)

Başı düşen cisim ve darbeye karşı koruyan, EN 397 standardına uygun KKD'dir.

Emniyet Kemeri (Tam Vücut)

2 metre ve üzeri yükseklikte çalışmada düşmeyi önleyen veya frenleyen tam vücut paraşüt tipi kemer.

İş Gözlüğü

Gözü uçuşan parçacıklar, kimyasal sıçrama, UV ve lazer ışınından koruyan KKD.

Kulak Tıkacı

Yüksek gürültülü ortamda işitmeyi koruyan KKD; tıkaç (foam) veya kulaklık (muff) tipi.

Maske / Respiratör

Toz, gaz ve aerosol partiküllerden solunumu koruyan KKD (FFP1, FFP2, FFP3 sınıfları).

Koruyucu Eldiven

Mekanik, kimyasal, termal veya biyolojik tehlikelerden eli koruyan KKD.

İş Ayakkabısı / Bot

Çelik burunlu, kaymaz tabanlı, EN ISO 20345 standardına uygun KKD.

Reflektörlü Yelek

Düşük görüş alanlı veya araç trafiği olan ortamda görünürlüğü artıran KKD (EN ISO 20471).

KKD Yönetmeliği

KKD'nin işyerinde kullanımı, seçimi ve bakımına ilişkin yönetmelik (2016/425/AB uyumlu).

CE İşareti

KKD ve makinelerin AB uygunluk işareti — temel sağlık ve güvenlik gereklerini karşıladığını gösterir.

ATEX (Patlayıcı Ortamlar)

Patlama riskli ortamlarda kullanılacak ekipman ve iş yöntemlerini düzenleyen direktif/yönetmelik.

Patlama Önleme Dokümanı (PÖD)

ATEX direktifi kapsamında patlayıcı ortam olan işyerlerinin hazırlaması zorunlu doküman.

SEVESO Direktifi

Büyük endüstriyel kaza riski taşıyan kuruluşların güvenlik raporu hazırlamasını zorunlu kılan direktif.

Güvenlik Bilgi Formu (SDS)

Kimyasal madde tedarikçisinin sağladığı, 16 bölümden oluşan ürün güvenlik bilgisi.

GHS Etiketleme

Kimyasalların küresel uyumlu sınıflandırma ve etiketleme sistemi (piktogramlar, H ve P ifadeleri).

CLP Tüzüğü

AB Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama Tüzüğü (Türkiye uyumlu yönetmelik mevcut).

İskele Emniyeti

Yapı işlerinde kullanılan iskelelerin kurulum, kullanım ve sökümünde alınması gereken güvenlik önlemleri.

Yüksekten Düşme

İnşaat, enerji ve bakım işlerinde en ölümcül tehlike — 2 m ve üzeri yükseklik düşmeleri.

Elle Taşıma

Manuel olarak kaldırılan, taşınan veya hareket ettirilen yüklerin yarattığı kas-iskelet sistemi riski.

Kapalı Mekan Çalışması

Sürekli çalışma için tasarlanmamış, oksijen yetersizliği ve toksik gaz riski olan alanlarda yapılan çalışma.

Parlayıcı ve Patlayıcı Maddeler

Parlama noktası 21°C altı sıvılar ve patlayıcı gaz/toz karışımları — ATEX kapsamı.

Kimyasal Maruziyeti

Solunum, cilt veya yutma yoluyla kimyasal maddeye temas sonucu oluşan sağlık riski.

Biyolojik Ajan

Bakteri, virüs, mantar ve parazit gibi enfeksiyon, alerji veya toksik etki yapabilen organizma.

Elektrik Tehlikesi

Yüksek gerilim teması, kısa devre, ark flaş ve yalıtım kaybı kaynaklı çarpılma riski.

Makine Emniyeti

Makinelerin tasarımı, kullanımı ve bakımında uzuv koruma, koruyucu kapaklar ve güvenlik tertibatı.

LOTO (Lockout-Tagout)

Bakım ve onarım sırasında enerjinin yanlışlıkla verilmesini engelleyen kilitleme-etiketleme sistemi.

Ergonomi

İşi insana uydurma bilimi — duruş, kaldırma, tekrar ve aydınlatma optimizasyonu.

Ekranlı Araç Çalışması

Bilgisayar, tablet, kontrol paneli kullanımında göz, sırt ve karpal tünel sendromu riski.

Toz Maruziyeti

Solunabilir toz partiküllerinin akciğerlere ulaşması — silikoz, asbestoz, bisinozis nedeni.

En Çok Aranan Terimler

Hızlı bakmak için popüler tanımlar

Risk Değerlendirmesi

İşyerindeki tehlikelerin sistematik olarak belirlenmesi, analiz edilmesi ve risk skorlarına göre önlem alınması sürecidir. 6331 sayılı kanunun 10. maddesi gereği zorunludur.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)

Çalışanı, yaptığı iş sırasında bir veya birden fazla riske karşı korumak amacıyla kişi tarafından giyilen, takılan veya tutulan donanımlardır. Koruma hiyerarşisinde son katmandır.

Fine-Kinney Metodu

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

İş Güvenliği Uzmanı

5x5 L Tipi Risk Matrisi

Olasılık × Şiddet eksenli, 5x5 boyutunda matris ile risk skoru üreten basit risk değerlendirme yöntemidir.

Tehlike Sınıfı

İşyerlerinin az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılmasını belirleyen NACE kodu tabanlı sistemdir.

İşyeri Hekimi

İşyerinde çalışanların sağlık gözetimini yapan, periyodik muayeneleri yöneten ve İSG kuruluna katılan tıp doktorudur.

OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi)

Birden fazla işyerine İSG hizmeti sunmak üzere ÇSGB tarafından yetkilendirilmiş kuruluştur.

Sektör Rehberleri

30 sektör için İSG riskleri, mevzuat ve önlem rehberi

Çok Tehlikeli

İnşaat

NACE: 41-43

Bina, yol, köprü, tünel, baraj ve altyapı yapımı; yıkım ve renovasyon işlerini kapsayan; yüksekte çalışma, kazı, vinç-iskele ve elektrik tehlikelerinin yoğun olduğu çok tehlikeli sınıf sektör.

Risk Değerlendirmesi

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)

Fine-Kinney Metodu

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

İş Güvenliği Uzmanı

5x5 L Tipi Risk Matrisi

Tehlike

Risk

Tehlike Sınıfı

NACE Kodu

İşveren Yükümlülükleri

Çalışan Yükümlülükleri

İşyeri Hekimi

OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi)

İSG Kurulu

Kurul Toplantısı

Çalışan Temsilcisi

Destek Elemanı

İSG-KATİP

İSG Eğitimi

Temel İSG Eğitimi

İşbaşı Eğitimi

Yüksekte Çalışma Eğitimi

Forklift Operatör Eğitimi (G Sınıfı)

MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi

MYK Zorunlu Meslekler

İlk Yardım Eğitimi

Yangın Eğitimi

Eğitim Sertifikası

Eğitim Katılım Tutanağı

Periyodik Eğitim Yenileme

Baret (Koruyucu Başlık)

Emniyet Kemeri (Tam Vücut)

İş Gözlüğü

Kulak Tıkacı

Maske / Respiratör

Koruyucu Eldiven

İş Ayakkabısı / Bot

Reflektörlü Yelek

KKD Yönetmeliği

CE İşareti

ATEX (Patlayıcı Ortamlar)

Patlama Önleme Dokümanı (PÖD)

SEVESO Direktifi

Güvenlik Bilgi Formu (SDS)

GHS Etiketleme

CLP Tüzüğü

İskele Emniyeti

Yüksekten Düşme

Elle Taşıma

Kapalı Mekan Çalışması

Parlayıcı ve Patlayıcı Maddeler

Kimyasal Maruziyeti

Biyolojik Ajan

Elektrik Tehlikesi

Makine Emniyeti

LOTO (Lockout-Tagout)

Ergonomi

Ekranlı Araç Çalışması

Toz Maruziyeti

En Çok Aranan Terimler

Risk Değerlendirmesi

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)

Fine-Kinney Metodu

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

İş Güvenliği Uzmanı

5x5 L Tipi Risk Matrisi

Tehlike Sınıfı

İşyeri Hekimi

OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi)

Sektör Rehberleri

İnşaat

Kimya

Sağlık

Gıda

Tekstil

Lojistik & Depolama

Madencilik

Enerji

Tarım & Hayvancılık