Petrol & Rafineri Sektörü İSG Rehberi
Ham petrol işleme, akaryakıt üretimi ve dağıtımı; yangın, patlama, toksik gaz ve kapalı mekan tehlikeleri yoğun.
Tipik Tehlikeler
Yangın/Patlama
Hidrokarbon sızıntısı + kıvılcım — büyük çaplı kaza.
H2S (Hidrojen Sülfür)
Birkaç ppm'de ölümcül zehirli gaz.
Kapalı Mekan (Tank)
Oksijen yetersizliği, toksik buhar birikimi.
Yüksek Sıcaklık/Basınç
Reaktör ve fırınlarda yanık ve patlama.
Kimyasal Maruziyeti
Benzen (lösemojen), aromatik bileşikler.
Sektöre Özel Makine ve Ekipmanlar
Petrol & Rafineri sektöründe yaygın kullanılan ekipmanların tanımı, kullanım amacı, bunlardan kaynaklı riskler ve alınması gereken İSG önlemleri.
Distilasyon Kolonu (CDU/VDU)
Ham petrolün fraksiyonlara ayrılması — atmosferik ve vakum.
- •Yangın/patlama (hidrokarbon)
- •Sıcak yüzey (300-400°C)
- •H2S/benzen
- •Tıkanma kaynaklı basınç
- ✓ATEX 1 ekipman + Ex-proof
- ✓F&G (Fire&Gas) sistemi
- ✓PSV + rüptür disk
- ✓Inertization (N2) bakım öncesi
Reformer / Hidrokraker
Yüksek sıcaklık + basınç + katalizör ile yakıt kalitesini yükselten reaktör.
- •Yüksek basınç + sıcaklık (500°C, 200 bar)
- •H2 patlaması
- •Katalizör tozu
- •Korozyon
- ✓Yıllık tahribatsız muayene
- ✓H2 dedektörü + acil tahliye
- ✓Operatör eğitimi + PtW
- ✓Katalizör değişimi tam KKD
Akaryakıt Dolum Pompası (Loading Arm)
Tanker kamyon/gemi dolumu için hareketli boru kolu.
- •Statik elektrik kıvılcımı
- •Sızıntı + yangın
- •Buhar maruziyet
- •Operatör düşme (üstten dolum)
- ✓Topraklama + statik deşarj
- ✓Yangın söndürme + köpük sistemi
- ✓Vapor recovery sistemi
- ✓Üst düz platform + harness
Acil Kapatma Valfi (ESDV — Emergency Shutdown Valve)
Acil durum sinyali ile otomatik kapanan büyük çaplı valf.
- •Yanlış aktivasyon — üretim kaybı
- •Mekanik arıza
- •Bypass kullanımı
- •Bakım sırasında açılma
- ✓SIL 2-3 sertifikalı sistem
- ✓Periyodik proof test (PTI)
- ✓Bypass yetkili kullanım
- ✓LOTO sırasında çift kilit
Sık Görülen Uygunsuzluklar
- 1PtW (iş izin sistemi) uygulanmıyor
- 2H2S dedektörü bireysel olarak takılmıyor
- 3LOTO sistematiği yetersiz
- 4Acil tahliye tatbikatı sıklığı düşük
- 5Patlama önleme dokümanı (PÖD) güncel değil
İlgili Mevzuat
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (SEVESO III)
- Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik (ATEX)
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda İSG Önlemleri Yönetmeliği
İlişkili Terimler
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
Çalışanı, yaptığı iş sırasında bir veya birden fazla riske karşı korumak amacıyla kişi tarafından giyilen, takılan veya tutulan donanımlardır. Koruma hiyerarşisinde son katmandır.
ATEX (Patlayıcı Ortamlar)
Patlama riskli ortamlarda kullanılacak ekipman ve iş yöntemlerini düzenleyen direktif/yönetmelik.
SEVESO Direktifi
Büyük endüstriyel kaza riski taşıyan kuruluşların güvenlik raporu hazırlamasını zorunlu kılan direktif.
Kapalı Mekan Çalışması
Sürekli çalışma için tasarlanmamış, oksijen yetersizliği ve toksik gaz riski olan alanlarda yapılan çalışma.
İş İzin Formu (PTW)
Yüksekte çalışma, kapalı mekan, sıcak iş, elektrik gibi yüksek riskli işlerin yazılı izin sistemi.