İş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetimi, sadece risk analizi yapmak veya kişisel koruyucu donanım dağıtmak değildir. Sistemin sağlıklı işlemesi için "kimin, hangi rolde" olduğunun net bir şekilde belirlenmesi gerekir. Çalışanların İSG yönünden doğru tanımlanması, hem iş kazalarının önlenmesinde hem de yasal süreçlerin yönetiminde kritik rol oynar.

Serkan YurdakulA Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı· 1 Şubat 2026

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, işverenlere çeşitli atama ve görevlendirme yükümlülükleri getirmektedir. Bu rehberde, çalışanların nasıl sınıflandırılacağını, hangi atamaların yapılması gerektiğini ve bu süreçlerin nasıl yönetileceğini detaylı olarak ele alacağız.

Çalışan Tanımlama

Görev, tehlike sınıfı ve özel politika gruplarına göre sınıflandırma.

İSG Atamaları

Uzman, hekim, işveren vekili ve destek elemanları görevlendirmeleri.

Yazılı Kayıt

Yasal geçerlilik için yazılı tebliğ ve dijital kayıt süreçleri.

1Çalışanların Sınıflandırılması ve Tanımlanması

Bir iş yerinde her çalışan aynı risk grubunda olmayabilir. Etkin bir İSG yönetimi için çalışanların sistematik olarak tanımlanması ve kategorize edilmesi gerekir. Tanımlama sürecinde şu kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:

Görev Tanımları

Çalışanın fiilen yaptığı iş ile kağıt üzerindeki görevi uyumlu olmalıdır. Bu durum özellikle şu açılardan önem taşır:

Eğitim planlaması: Çalışanın gerçek görevine uygun İSG eğitimleri planlanabilir.
KKD belirleme: Doğru Kişisel Koruyucu Donanım ihtiyacı tespit edilebilir.
Sağlık gözetimi: Mesleki maruziyet durumuna göre periyodik muayeneler planlanabilir.
Yasal uyumluluk: İş kazası veya denetim durumunda tutarlı belgeler sunulabilir.

Tehlike Sınıfı Değerlendirmesi

İşletmenin tehlike sınıfına göre (Az Tehlikeli, Tehlikeli, Çok Tehlikeli) personelin maruz kaldığı riskler belirlenmelidir. Bu sınıflandırma:

Tehlike Sınıfı	Eğitim Süresi	İGU Çalışma Süresi	Hekim Çalışma Süresi
Çok Tehlikeli	En az 16 Saat	40 dk/çalışan/ay	15 dk/çalışan/ay
Tehlikeli	En az 12 Saat	20 dk/çalışan/ay	10 dk/çalışan/ay
Az Tehlikeli	En az 8 Saat	10 dk/çalışan/ay	5 dk/çalışan/ay

Özel Politika Gerektiren Gruplar

Bazı çalışan grupları için sistemde özel tanımlamalar yapılmalı ve ek koruyucu önlemler alınmalıdır:

Genç Çalışanlar (15-18 Yaş)

Ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamaz
Gece çalışması sınırlandırılmıştır
Günlük çalışma süresi en fazla 8 saat
Özel sağlık muayenesi zorunludur

Gebe ve Emziren Çalışanlar

Risk değerlendirmesi özel olarak yapılmalı
Kimyasal/biyolojik etkenlerden korunmalı
Gece çalışması ve fazla mesai sınırlıdır
Emzirme odası ve süt izni hakları

Engelli Çalışanlar

Sağlık durumuna uygun iş verilmeli
Çalışma ortamı erişilebilir olmalı
Gerekli ergonomik düzenlemeler yapılmalı
Acil durum planına dahil edilmeli

Kronik Hastalığı Olanlar

Sağlık durumuna uygun görev tanımı
Periyodik muayene sıklığı artırılabilir
Acil durum müdahale planı hazırlanmalı
İşyeri hekimine bilgi verilmeli

2İSG Atamaları Hangi Rolleri Kapsar?

Yasal mevzuat gereği yapılması gereken temel atamalar şunlardır. Her bir atama, işyerinde İSG kültürünün yerleşmesi ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonelleri

6331 sayılı Kanun gereği her işyerinde bulunması zorunlu olan profesyoneller:

İş Güvenliği Uzmanı (İGU): İşyerinde teknik konularda İSG hizmetlerini yürütür. A, B veya C sınıfı belgeye sahip olmalıdır. Tehlike sınıfına göre sınıf uyumu aranır.
İşyeri Hekimi: Çalışanların sağlık gözetimini yapar, işe giriş ve periyodik muayeneleri gerçekleştirir. Bakanlıkça yetkilendirilmiş olmalıdır.
Diğer Sağlık Personeli: 10 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde hemşire veya sağlık memuru bulundurulması gerekir.

İSG-KATİP Kaydı Zorunlu

İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli atamaları İSG-KATİP sistemi üzerinden yapılmalı ve onaylanmalıdır. Aksi halde atama geçersiz sayılır ve cezai yaptırımlar uygulanabilir.

İşveren Vekili

İşverenin İSG konusundaki sorumluluklarını devrettiği yetkili kişidir. İşveren vekili atanması durumunda:

Yetki ve sorumluluklar yazılı olarak belirlenmeli
Vekil, işveren adına karar alma yetkisine sahip olmalı
Gerekli eğitimleri almış olmalı
İşveren sorumluluğu tamamen devredilmez, vekil ile paylaşılır

Destek Elemanları (Acil Durum Ekipleri)

Acil durumlarda müdahale edecek personelin önceden belirlenmesi ve eğitilmesi gerekmektedir. Acil Durum Eylem Planı kapsamında şu ekipler oluşturulmalıdır:

🔥 Yangınla Mücadele

Yangın söndürme cihazı kullanımı
Tahliye yönlendirmesi
İtfaiye ile koordinasyon

🔍 Arama-Kurtarma

Çalışan sayım kontrolü
Mahsur kalan personel tespiti
Tehlikeli alan güvenliği

🩺 İlkyardım Ekibi

Temel ilkyardım müdahalesi
Ambulans koordinasyonu
Yaralı taşıma ve nakil

"İşyerlerinde yangınla mücadele, tahliye, ilk yardım konularında, işyeri tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre eğitimli destek elemanları görevlendirilir."
(İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, Madde 11)

Çalışan Temsilcisi

Çalışanların görüşlerini iletmekle sorumlu, seçimle veya atama ile belirlenen kişidir. Çalışan temsilcisi:

İSG konularında çalışanları temsil eder
İSG Kurulu toplantılarına katılır
İşveren ile çalışanlar arasında köprü görevi görür
Çalışan sayısına göre temsilci sayısı belirlenir (2-50 arası: 1 temsilci)

Atama Yazılarını Kolayca Hazırlayın!

İSG Pratik Paneli üzerinden destek elemanı, çalışan temsilcisi ve işveren vekili atama yazılarını dakikalar içinde oluşturabilirsiniz.

Atama Yazısı Oluştur

3İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun Oluşturulması

Çalışan sayısı belirli bir eşiği aştığında, atama yükümlülükleri bireysel görevlendirmelerin ötesine geçerek kurumsal bir yapının kurulmasını gerektirir. 6331 sayılı Kanun'un 22. maddesi uyarınca; elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturmakla yükümlüdür. Kurul üyeliği de tıpkı destek elemanı veya çalışan temsilcisi atamaları gibi yazılı olarak belgelenmesi gereken bir görevlendirmedir.

Kurul Kimlerden Oluşur?

İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik, kurulun aşağıdaki üyelerden teşekkül etmesini öngörür. Üyelerin bir kısmı işyerinde fiilen var olan görevlerle (formen, sivil savunma uzmanı gibi) doğrudan ilişkilidir:

İşveren veya işveren vekili — kurul başkanı olarak görev yapar.
İş güvenliği uzmanı — teknik İSG değerlendirmelerini sunar.
İşyeri hekimi — sağlık gözetimi sonuçlarını raporlar.
İnsan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari ve mali işleri yürütmekle görevli bir kişi.
Bulunması halinde sivil savunma uzmanı.
Bulunması halinde formen, ustabaşı veya usta.
Çalışan temsilcisi; birden fazla temsilci varsa baş temsilci.

Kurul Ne Sıklıkla Toplanır?

Kurul, toplantılarını ayda en az bir kez yapar. İşyerinin tehlike sınıfı dikkate alınarak bu aralık belirli sınırlar içinde uzatılabilir. Buna göre toplantı periyodu şu şekildedir:

Çok Tehlikeli

Ayda en az 1 toplantı

Tehlikeli

En geç 2 ayda 1 toplantı

Az Tehlikeli

En geç 3 ayda 1 toplantı

Kurul; risk değerlendirmesi sonuçlarını, iş kazası ile ramak kala olaylarını, eğitim ihtiyaçlarını ve alınması gereken önlemleri görüşür, aldığı kararları tutanağa bağlar. Kurul toplantı tutanaklarını düzenli olarak hazırlamak ve arşivlemek, denetimlerde kurumsal İSG kültürünün en somut kanıtlarından biridir.

Alt İşveren (Taşeron) Durumu

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde kurul oluşturma yükümlülüğü, tarafların çalışan sayılarına göre belirlenir. Her iki tarafın da kurul kurması gereken durumlarda kurullar; kararların uygulanması ve çalışanların korunması bakımından koordineli çalışır.

4Atama Sürecinde İzlenecek Adımlar

Atamaların sadece sözlü kalmaması, hukuki geçerlilik kazanması için belirli adımların izlenmesi gerekir. İyi bir atama süreci hem yasal gereklilikleri karşılar hem de çalışanların görevlerini bilinçli şekilde üstlenmesini sağlar.

Yeterlilik Kontrolü

Atanacak kişinin gerekli eğitimleri aldığından emin olun. Örneğin: İlkyardımcı için Temel İlkyardım Sertifikası (18 saat, 3 yıl geçerli), yangın söndürme ekibi için Yangın Söndürme Eğitimi zorunludur.

Yazılı Tebliğ

Görevlendirmeler mutlaka yazılı olarak yapılmalı ve karşılıklı imzalanmalıdır. Atama yazısında görev tanımı, yetki sınırları, sorumluluklar ve görev süresi açıkça belirtilmelidir.

Eğitim ve Bilgilendirme

Atanan kişiye görev ve sorumlulukları hakkında detaylı eğitim verilmelidir. Bu eğitim belgelendirilmeli ve eğitim katılım formu imzalatılmalıdır.

Dijital Kayıt

İSG-KATİP gibi platformlar üzerinden resmi onay süreçleri tamamlanmalıdır. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi atamaları için bu zorunludur. Diğer atamalar da dijital ortamda arşivlenmelidir.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

✓ Atama yazıları mutlaka ıslak imzalı veya e-imzalı olmalıdır
✓ Sertifikaların geçerlilik süreleri takip edilmelidir
✓ Personel değişikliklerinde atamalar güncellenmeli
✓ Tüm belgeler en az 10 yıl saklanmalıdır
✓ Yedek personel planlaması yapılmalıdır

5Atamalarda Sık Yapılan Hatalar

Saha denetimlerinde ve iş kazası sonrası incelemelerde, atama süreçlerine ilişkin tekrar eden hatalar dikkat çeker. Aşağıdaki yaygın hatalardan kaçınmak; hem idari para cezası gibi yasal riskleri hem de gerçek kaza risklerini önemli ölçüde azaltır:

Sözlü görevlendirme yapmak

Yazılı tebliğ ve karşılıklı imza bulunmadan verilen görevler, denetimde ve kaza sonrası incelemede hukuken ispatlanamaz.

Eğitimsiz veya sertifikasız personeli atamak

Geçerli ilkyardım sertifikası olmadığı halde ilkyardım ekibinde gösterilen ya da yangın eğitimi almamış destek elemanı görevlendirilen kayıtlar, atamayı geçersiz kılar.

İSG-KATİP onayını atlamak

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesini sisteme işlemeden hizmete başlamak, atamayı resmî olarak yok sayılır hale getirir.

Görev ve yetki sınırını belirsiz bırakmak

Görev süresi, yetki kapsamı ve sorumlulukların açıkça yazılmadığı atama yazıları, sorumluluk paylaşımını ve denetimi zorlaştırır.

Personel değişikliğinde atamayı güncellememek

İşten ayrılan ilkyardımcı, temsilci veya destek elemanının yerine yeni görevlendirme yapılmaması, kağıt üzerinde var olan ancak fiilen bulunmayan ekipler ortaya çıkarır.

Yedek personel planlamamak

Tek bir ilkyardımcıya veya tek bir destek elemanına bağlı kalmak; bu kişinin yıllık izin, rapor veya vardiya dışı olduğu zamanlarda işyerini korumasız bırakır.

6İSG Pratik ile Atama Süreçlerini Yönetin

Çalışan tanımlama ve atama süreçlerini geleneksel yöntemlerle yönetmek hem zaman alıcı hem de hata riski yüksektir. İSG Pratik platformu, tüm bu süreçleri dijitalleştirerek işinizi kolaylaştırır:

Atama Yazısı Oluştur

Acil Durum Planı Hazırla

Eğitim Katılım Formu

Risk Analizi Yap

Sıkça Sorulan Sorular

İş sağlığı ve güvenliği kurulu kaç çalışandan sonra zorunludur?

6331 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre; elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren İSG kurulu kurmak zorundadır. Bu eşiğin altındaki işyerlerinde kurul zorunluluğu yoktur; ancak iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, destek elemanı ve çalışan temsilcisi gibi diğer atama yükümlülükleri devam eder.

Her işyeri iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek zorunda mı?

6331 sayılı Kanun, çalışan sayısına bakılmaksızın bütün işyerlerini kapsar; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesi temel bir yükümlülüktür. On'dan az çalışanı olan az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde ise işveren veya işveren vekili, Bakanlıkça düzenlenen eğitimleri tamamlayarak belirli İSG hizmetlerini kendisi üstlenebilir. Görevlendirmelerin İSG-KATİP üzerinden yapılması esastır.

İşyerinde kaç ilkyardımcı bulundurulmalıdır?

İlk Yardım Yönetmeliği uyarınca sertifikalı ilkyardımcı sayısı tehlike sınıfına göre belirlenir: az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışana, tehlikeli işyerlerinde her 15 çalışana, çok tehlikeli işyerlerinde ise her 10 çalışana kadar en az bir ilkyardımcı bulundurulması gerekir.

Çalışan temsilcisi sayısı neye göre belirlenir?

6331 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca temsilci sayısı çalışan sayısına bağlıdır: 2-50 çalışan için 1, 51-100 için 2, 101-500 için 3, 501-1000 için 4, 1001-2000 için 5, 2001 ve üzeri için 6 temsilci belirlenir. Temsilciler öncelikle seçimle, seçim yapılamadığı durumda atama yoluyla belirlenir.

Sonuç

Doğru tanımlama ve eksiksiz atama, bir iş yerinde İSG kültürünün yerleştiğinin en somut göstergesidir. Unutmayın; belgelenmemiş her görevlendirme, olası bir kazada sorumluluk paylaşımını zorlaştırır.

İş kazası durumunda savcılık ve mahkemeler, kimin hangi görevde olduğunu ve bu görevlerin usulüne uygun şekilde verilip verilmediğini sorgular. Yazılı atamalar ve eğitim kayıtları; hem işvereni hem de görevlendirilen personeli korur.

İSG Belgelerinizi Dijitalleştirin

Risk analizinden eğitim formlarına, atama yazılarından yıllık planlara kadar tüm İSG süreçlerinizi tek platformdan yönetin.

Panele Git

Çalışanların İSG Yönünden Tanımlanması ve Atamaların Yapılması