Lojistik & Depolama Sektörü İSG Rehberi
Karayolu/denizyolu/havayolu taşımacılık, antrepo, depolama ve elleçleme faaliyetlerini kapsayan; forklift, raf çökmesi, manuel yük taşıma ve trafik risklerinin görüldüğü sektör.
Tipik Tehlikeler
Forklift Kazası
Devrilme, yaya çarpması, yük düşmesi — depo iş kazalarının başında.
Raf Çökmesi
Aşırı yükleme, çarpma hasarı, yanlış istif raf sistemini çökertir.
Manuel Yük Taşıma
Tekrarlı ağır kaldırma, bel fıtığı ve omurga problemleri.
Trafik Kazası (Şoför)
Uzun mesafe sürüş, uyku eksikliği, hız ihlali — ağır iş kazaları.
Yüksekte Çalışma (TIR Üstü)
Brandalı TIR üstünde çalışmalarda düşme.
Kimyasal/Tehlikeli Madde
ADR kapsamında tehlikeli madde taşıma sızıntısı.
Sektöre Özel Makine ve Ekipmanlar
Lojistik & Depolama sektöründe yaygın kullanılan ekipmanların tanımı, kullanım amacı, bunlardan kaynaklı riskler ve alınması gereken İSG önlemleri.
Forklift (Karşı Ağırlıklı / Reach Truck)
Çatallı kaldırma sistemi ile palet/yük taşıyan iç saha aracı.
- •Devrilme — hızlı dönüş, eğimli zemin
- •Yaya çarpması (ölümcül kazaların %25'i)
- •Yük düşmesi — kötü palet, fazla yükleme
- •LPG/dizel forkliftte CO/egzoz
- •Pil patlaması (elektrikli) — şarj sırasında hidrojen
- ✓Operatör G1 belgesi + sağlık raporu
- ✓Yaya/forklift güzergah ayrımı (sarı çizgi)
- ✓Hız sınırı 10 km/h iç saha
- ✓Geri vites alarm + flash light
- ✓Şarj odası havalandırma (H2 < %4)
- ✓Yüklü tilt 6° aşmaması — yük tablo kontrolü
Transpalet (Manuel / Elektrikli)
Palet altı çatallı, hidrolik kaldırmalı küçük taşıma aracı.
- •Ayak ezilmesi — tekerlek altına ayak
- •Sırt zorlaması — manuelde itme yorgunluğu
- •Devrilme — eğimli zeminde fren tutmama
- •Çarpışma — dar koridorda
- ✓Çelik burunlu iş ayakkabısı zorunlu
- ✓Elektrikli versiyon eğitim sonrası kullanım
- ✓Maksimum yük etiketi görünür
- ✓Düz zemin/rampalı koridor planı
Endüstriyel Raf Sistemi (Selective/Drive-in)
Yüksek tonajlı palet depolama için çelik konstrüksiyon raf.
- •Raf çökmesi — aşırı yükleme, çarpma hasarı
- •Yük düşmesi — yanlış istif
- •Forklift çarpması raf ayağına
- •Çalışan altta kalma — domino etkisi
- ✓Raf ayağı koruyucu (rack protector) 400 mm yükseklik
- ✓Yük etiketi her seviyeye, kapasite tablosu
- ✓Yıllık SEMA standartlı periyodik kontrol
- ✓Hasarlı bölüm anında kullanım dışı + kırmızı etiket
- ✓Maksimum istif yüksekliği uyarısı
Konveyör Bant (Roller/Sortation)
Motorize tekerlekli/bantlı malzeme taşıma sistemi.
- •Sıkışma — bant ile silindir arası
- •Saç/giysi kapma
- •Yük düşmesi — kayan ürün
- •Elektrik şoku — motor bakımında
- ✓Bant emniyet çekme ipi (pull-cord) tüm uzunlukta
- ✓Sıkışma noktalarına koruyucu kapak
- ✓Operatör saç toplama, sıkı giysi
- ✓LOTO — bakım öncesi enerji kesme
- ✓Acil dur butonları her 10 metrede
Yükleme Rampası (Dock Leveler)
Kamyon kasası ile depo zemini arasında köprü görevi gören hidrolik platform.
- •Kamyon kayması — el freni çekilmemiş
- •Forklift düşmesi rampa kenarından
- •Sıkışma — kapı ile rampa arası
- •Dock leveler arızası — ani çökme
- ✓Tekerlek takozu + kamyon kilit sistemi (wheel chock)
- ✓Yan korkuluk + flaşörlü uyarı
- ✓Dock leveler aylık periyodik test
- ✓Kapı altı boşluk uyarı sireni
TIR / Kamyon (Karayolu)
Uzun mesafe yük taşımacılığı için 40+ ton kapasiteli motorlu araç.
- •Trafik kazası (uyku, hız, yorgunluk)
- •Yükleme/boşaltma sırasında düşme
- •Brandalı kasada yüksekte çalışma
- •Tehlikeli madde (ADR) kazası
- •Şoför kalp/diyabet — sağlık taraması yetersiz
- ✓AETR / TKY çalışma-dinlenme takograf takibi
- ✓Yıllık periyodik kontrol + SRC belgesi
- ✓ADR taşımacılıkta ADR belgesi + ekipman
- ✓Şoför yıllık periyodik sağlık muayenesi
- ✓Defansif sürüş eğitimi
Sık Görülen Uygunsuzluklar
- 1Forklift operatörü G-sınıfı belgesi yok
- 2Yaya-forklift güzergah ayrımı çizilmemiş
- 3Raf sistemi periyodik kontrolü yapılmamış
- 4ADR şoför eğitimi eksik
- 5Şoför çalışma-dinlenme süreleri kayıt altında değil
- 6Kapı-yükleme rampası KKD kullanmıyor
İlgili Mevzuat
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği
- Tehlikeli Madde Taşımacılığı ADR Mevzuatı
- Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği
İlişkili Terimler
Risk Değerlendirmesi
İşyerindeki tehlikelerin sistematik olarak belirlenmesi, analiz edilmesi ve risk skorlarına göre önlem alınması sürecidir. 6331 sayılı kanunun 10. maddesi gereği zorunludur.
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)
Çalışanı, yaptığı iş sırasında bir veya birden fazla riske karşı korumak amacıyla kişi tarafından giyilen, takılan veya tutulan donanımlardır. Koruma hiyerarşisinde son katmandır.
Elle Taşıma
Manuel olarak kaldırılan, taşınan veya hareket ettirilen yüklerin yarattığı kas-iskelet sistemi riski.
Forklift Güvenliği
G-sınıfı operatör belgesi, kabin koruması, hız sınırı, yaya güzergahı ayrımı.
Raf Sistemi Güvenliği
Endüstriyel raf sistemlerinin yıllık denetim, yük etiketi ve hasar takibi.
ADR (Tehlikeli Madde Taşıma)
Karayolu ile tehlikeli madde taşımacılığında zorunlu sürücü ve araç belgelendirmesi.