Asgari Ücret Yönetmeliği
Asgari ücretin nasıl ve hangi kriterlere göre belirleneceğini, Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun kuruluş ve çalışma şeklini ve üyelere ödenecek huzur hakkını düzenleyen yönetmelik. İşçiye asgari ücretin altında ödeme yapılamaz.
Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)Neyi Kapsar?
Asgari ücretin nasıl belirleneceğini, bunu belirleyen Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun nasıl kurulup nasıl çalışacağını ve komisyon üyelerine ödenecek huzur hakkını düzenleyen yönetmeliktir. Yani "en az ne kadar ücret ödenmeli" sorusunun cevabının hangi kurallarla, hangi heyet tarafından ve neye bakılarak verileceğini anlatır. Dayanağını 4857 sayılı İş Kanunu’nun 39. maddesinden alır.
Kimi Bağlar?
İş sözleşmesiyle çalışan herkesi kapsar — üstelik bu kişi 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında olsun ya da olmasın fark etmez; bütün işkolları dâhildir. İşveren açısından bağlayıcı temel kural nettir: hiçbir çalışana, komisyonun belirlediği asgari ücretin altında ödeme yapılamaz. Komisyonun kendisi ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, işçi ve işveren konfederasyonları ile çeşitli kamu kurumlarının temsilcilerinden oluşur.
Pratikte Ne Yapmalı?
İşveren için aslolan tek bir şeydir: maaş bordrosundaki ücret, yürürlükteki asgari ücretin altına düşmemelidir. Sözleşmeye "asgari ücretin altında ödenecektir" gibi bir madde koymak geçersizdir; ayrıca işverenin sağladığı yemek, yol, ikramiye gibi sosyal yardımlar bahane edilerek asgari ücretten kesinti yapılamaz. Yeni asgari ücret Resmî Gazete’de yayımlandığında, kararda başka bir tarih yazmıyorsa yayım tarihinden itibaren geçerli olur; bordroları buna göre güncelleyin. Komisyon kararı kesindir, itiraz mercii yoktur.
Sade Anlatımla Bu Mevzuat
Asgari Ücret Nasıl ve Kim Tarafından Belirlenir?
Asgari ücret, devletin tek başına masa başında belirlediği bir rakam değildir; bu işi yapmak üzere kurulan Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun görevidir. Komisyon, asgari ücreti tüm işkollarını kapsayacak biçimde, kural olarak günlük olarak belirler. Aylık, haftalık, saat başına, parça başına ya da iş tutarına göre ödeme yapılan durumlarda bu günlük tutar üzerinden gerekli ayarlamalar yapılır.
Komisyon ücreti belirlerken havadan rakam vermez; yönetmelik neye bakılacağını sayar: ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik durum, ücretliler geçinme endeksleri (yoksa geçinme endeksleri), fiilen ödenmekte olan ücretlerin genel durumu ve geçim şartları göz önünde bulundurulur. Belirlenen ücret, çalışanın gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatlarıyla asgari düzeyde karşılamaya yetecek tutar olarak tanımlanır.
Komisyon Kimlerden Oluşur, Nasıl Karar Verir?
Komisyon, Bakanlığın belirlediği bir üyenin başkanlığında toplanır ve dengeli bir temsil yapısına sahiptir: bir yanda işçileri temsilen en çok işçiyi bünyesinde bulunduran işçi kuruluşunun seçtiği beş temsilci, diğer yanda işverenleri temsilen en çok işvereni bulunduran işveren kuruluşunun seçtiği beş temsilci, ayrıca Bakanlık ve diğer kamu kurumlarından (Çalışma Genel Müdürlüğü, İSG Genel Müdürlüğü, istatistik ve hazine/planlama birimleri gibi) görevliler yer alır. Bu üçlü yapı (devlet–işçi–işveren) kararın tarafların katılımıyla alınmasını amaçlar.
Komisyon, Bakanlığın çağrısıyla toplanır ve en az on üyenin katılımıyla çalışır; kararlar oy çokluğuyla alınır. Oylar eşit olursa başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Alınan her karar karar defterine yazılıp imzalanır. Önemli bir nokta: komisyonun ücrete ilişkin kararı kesindir ve mutlaka toplanan bilgi ve belgelere dayanan bir gerekçeyle desteklenmek zorundadır. Komisyon görüşmeleri gizlidir; sonuç ise başkan tarafından kamuoyuna duyurulur.
İşverenin Sorumluluğu ve Ücretin Yürürlüğü
Yönetmeliğin işveren için en somut hükmü şudur: işçiye, komisyonca belirlenen ücretten daha düşük ücret ödenemez. İş sözleşmelerine ya da toplu iş sözleşmelerine bunun aksine hüküm konulamaz; konulsa bile bu hükümler geçersizdir. Üstelik işverenin çalışana sağladığı sosyal yardımlar gerekçe gösterilerek asgari ücretten herhangi bir indirim yapılamaz.
Komisyonca belirlenen ücretler Resmî Gazete’de yayımlanır. Kararda farklı bir yürürlük tarihi belirtilmemişse, ücret yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer. Yönetmeliğin metnine göre asgari ücret en geç iki yılda bir belirlenir; ancak uygulamada bu çok daha sık (genellikle her yıl, kimi dönemlerde yıl içinde de) yenilenmektedir.
- İşçiye asgari ücretin altında ödeme yapılamaz; aksi yöndeki sözleşme hükümleri geçersizdir.
- Sosyal yardımlar sebep gösterilerek asgari ücretten indirim yapılamaz.
- Yeni ücret, kararda başka tarih yoksa Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
- Asgari ücretin belirlenmesinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, din, mezhep gibi sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.
Temsilcilerde Aranan Nitelikler ve Huzur Hakkı
Komisyona seçilecek işçi ve işveren temsilcilerinin belirli şartları taşıması gerekir: en az ilköğretim mezunu olmak, 21 yaşını doldurmuş olmak ve yüz kızartıcı bir suçtan hüküm giymemiş olmak. Her asıl temsilci için ayrıca birer yedek temsilci seçilir; toplantıya asıl temsilcilerin katılması esastır, ancak geçici veya sürekli bir engel çıkarsa yerine yedeği katılır. Komisyondaki işçi temsilcilerinin görev süresince iş ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları da korunur.
Komisyon üyelerine, çalışmaları karşılığında "huzur hakkı" adı verilen bir ödeme yapılır. Bu ödeme; başkan, üye ve raportörler için belirlenen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısıyla çarpılması yoluyla hesaplanır. Ancak bir sınır vardır: her asgari ücret tespiti için en fazla on toplantı günü kadar huzur hakkı ödenir. Komisyonun sekreterya ve raportörlük hizmetleri Bakanlık Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
Madde Metni
BİRİNCİ BÖLÜM
MADDE 1
— AmaçBu Yönetmeliğin amacı, asgari ücretin tespiti sırasında uygulanacak esaslar, Komisyonun toplanma ve çalışma şekli ile komisyonun başkan, üye ve raportörlerine verilecek huzur hakkına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2
— KapsamBu Yönetmelik hükümleri, iş sözleşmesi ile çalışan ve 4857 sayılı İş Kanununun kapsamında olan veya olmayan, her türlü işçinin çalıştığı bütün işkollarını kapsar.
MADDE 3
— DayanakBu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4
— TanımlarBu Yönetmelikte geçen; a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, b) Bakan: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanını, c) Komisyon: Asgari Ücret Tespit Komisyonunu, d) Asgari ücret: İşçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücreti, e) Ücret: Asgari ücreti, f) (Değişik:RG-19/4/2014-28977) İşkolu:18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 4 üncü maddesi gereğince 19/12/2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşkolları Yönetmeliğinde belirtilen işkollarını, g) Başkan: Bakan tarafından tespit edilen komisyon üyelerinden herhangi bir üyeyi, h) Üye: Asgari Ücret Tespit Komisyonunda görevlendirilen veya seçilen temsilcileri, i) Raportör: Bakanlık tarafından altı kişiyi geçmemek üzere Çalışma Genel Müdürlüğü bünyesinden görevlendirilen personeli, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Ücretin Belirlenmesine İlişkin İlke ve Esaslar
İKİNCİ BÖLÜM
MADDE 5
— Ücrette Eşitlik İlkesi(Değişik:RG-19/4/2014-28977) Asgari ücretin belirlenmesinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ile benzeri sebeplere dayalı herhangi bir ayrım yapılamaz.
MADDE 6
— Ücretin BelirlenmesiKomisyon, asgari ücreti bütün işkollarını kapsayacak şekilde belirler. Ücretin, bir günlük olarak belirlenmesi esastır. Aylık, haftalık, saat başına, parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen durumlarda gerekli ayarlamalar buna göre yapılır.
MADDE 7
— Ücretin Belirlenmesindeki Esaslar(Değişik:RG-19/4/2014-28977) Ücret en geç iki yılda bir olmak üzere belirlenir. Komisyon, ücretin belirlenmesinde; ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik durumu, ücretliler geçinme indekslerini, bu indeksler yoksa geçinme indekslerini, fiilen ödenmekte olan ücretlerin genel durumunu ve geçim şartlarını göz önünde bulundurur. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Komisyonun Kuruluşu, Görev, Yetki ve Sorumluluğu
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 8
— Komisyonun Kuruluşu ve Toplantı EsaslarıKomisyon; Bakanlığın tespit edeceği üyelerden birinin başkanlığında; a) Bakanlık Çalışma Genel Müdürü veya yardımcısı, b) Bakanlık İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürü veya yardımcısı, c) Devlet İstatistik Enstitüsü Ekonomik İstatistikler Dairesi Başkanı veya yardımcısı, (İşgücü, Hizmetler, Fiyat İstatistikleri ve İndeksler Dairesi Başkanlığı) d) Hazine Müsteşarlığı temsilcisi, e) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığından konu ile ilgili dairenin başkanı veya yetki vereceği bir görevli, f) Bünyesinde en çok işçiyi bulunduran en üst işçi kuruluşunun değişik işkolları için seçeceği beş temsilci, g) Bünyesinde en çok işvereni bulunduran işveren kuruluşunun değişik işkolları için seçeceği beş temsilciden, kurulur. Komisyon, Bakanlığın çağrısı üzerine toplanır ve Bakanlıkça hazırlanan gündeme göre çalışır. Komisyon, en az on üyenin katılımı ile toplanır ve oylarının çoğunluğu ile karar verir. Karara katılmayan üye, isterse katılmama gerekçesini belirtir. Oyların eşitliği halinde, Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Komisyonun her toplantıda aldığı kararlar karar defterine yazılır ve başkan ve üyelerce imzalanır. Komisyonun ücretin belirlenmesine ilişkin kararı kesindir. Bu kararın, toplanan bilgi ve belgelere göre hazırlanacak bir gerekçeye dayandırılması zorunludur.
MADDE 9
— Komisyonun Görev, Yetki ve SorumluluğuKomisyon, ücretin belirlenmesinde konuyla ilgili bütün kamu kurum ve kuruluşları ve üniversiteler ile işbirliği yapabilir, işçi ve işveren kuruluşlarının bu konudaki öneri ve görüşlerini alabilir. Ayrıca Komisyon, gerektiğinde uzman kişilerin bilgisine başvurabilir. Komisyondaki görüşmeler ve komisyonun çalışmaları gizlidir. Başkan, üyeler ve raportörler ile bu maddenin kapsamına giren kişi ve kuruluşlar bu görevleri dolayısıyla öğrendikleri her türlü bilgi ve belgeleri gizlemekle yükümlüdür. Alınan kararlar Başkan tarafından kamuoyuna duyurulur.
MADDE 10
— Sekreterya ve Raportörlük HizmetleriKomisyonun sekreterya ve raportörlük hizmetleri Bakanlık Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Ücretin Yürürlüğü, İşverenin Sorumluluğu, İşçi ve İşveren Temsilcilerinde Aranan Nitelikler
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 11
— Ücretin Yürürlüğü(Değişik:RG-1/7/2022-31883) Komisyonca belirlenen ücretler Resmî Gazete’de yayımlanır ve Komisyon kararında başka bir yürürlük tarihi belirtilmediği takdirde yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.
MADDE 12
— İşverenin Sorumluluğuİşçilere, Komisyonca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemez. İş sözleşmelerine ve toplu iş sözleşmelerine bunun aksine hükümler konulamaz. İşverenler tarafından, işçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgari ücretten herhangi bir indirim yapılamaz. (Mülga fıkra:RG-7/7/2012-28346) İşçi ve İşveren Temsilcilerinde Aranan Nitelikler Madde13 — Komisyona seçilecek işçi ve işveren temsilcilerinin: a) Asgari ilkoğretim mezunu olması, b) 21 yaşını doldurmuş bulunması, c) Yüz kızartıcı bir suçtan dolayı hüküm giymemiş olması gerekir.
MADDE 14
— İşçi ve İşveren Temsilcilerinin YedekleriBünyesinde en çok işçi ve işvereni bulunduran en üst derecedeki işçi ve işveren kuruluşlarının değişik işkollarından seçecekleri her temsilci için birer yedek temsilci seçilir. Asıl temsilcilerin toplantıya katılması asıldır. Ancak, asıl temsilcilerin görevlerini yapmalarına geçici veya sürekli bir engelin ortaya çıkması halinde, komisyona yedekleri katılır.
MADDE 15
— İşçi Temsilcilerinin GüvencesiKomisyonun işçi temsilcisi üyelerinden işçi olanların, komisyondaki görevleri süresince, iş sözleşmesinden ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları devam eder.
MADDE 16
— Huzur HakkıHer toplantı günü için komisyon başkanına 1100, üyelerine 1000, raportörlere ise 800 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarda huzur hakkı ödenir. Ancak, her asgari ücret tespitinde on toplantı gününden fazla huzur hakkı ödenmez. BEŞİNCİ BÖLÜM Son Hükümler
BEŞİNCİ BÖLÜM
MADDE 17
— Yürürlükten Kaldırılan Hükümler12/2/1972 tarihli ve 14097 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan "Asgari Ücret Yönetmeliği" değişiklikleriyle birlikte yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 18
— YürürlükSayıştay görüşü alınan bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 19
— YürütmeBu Yönetmelik hükümlerini Maliye Bakanı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı birlikte yürütür. Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 1/8/2004 25540 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin Tarihi Sayısı 1 7/7/2012 28346 2 19/4/2014 28977 3 1/7/2022 31883
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Mevzuat
Bilgilendirme ve Resmî Kaynak
Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026
Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr