Geçici veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik
Geçici (kiralık/ödünç) ya da belirli süreli sözleşmeyle çalışanların, işyerindeki kadrolu çalışanlarla aynı düzeyde iş sağlığı ve güvenliği korumasından yararlanmasını güvence altına alır. KKD erişimi, eğitim, bilgilendirme ve sağlık gözetiminde eşit muameleyi ve iki işveren arasındaki sorumluluk paylaşımını düzenler.
Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)Neyi Kapsar?
Bu Yönetmelik, geçici (kiralık/ödünç) ya da belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışanların iş sağlığı ve güvenliği bakımından, işyerindeki kadrolu çalışanlarla tamamen aynı düzeyde korunmasını güvence altına alır. Kişisel koruyucu donanıma erişimden eğitime, sağlık gözetiminden bilgilendirmeye kadar bu çalışanlara "süreli" diye eksik muamele yapılamayacağını düzenler. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun üzerine eklenen özel bir koruma katmanıdır; Kanunun tüm hükümleri bu çalışanlar için de geçerli olmaya devam eder.
Kimi Bağlar?
6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerinde; belirli süreli işlerde (örneğin belli bir işin tamamlanmasına ya da belirli bir durumun ortaya çıkmasına bağlı işler) ve geçici iş ilişkisiyle başka bir işyerine devredilerek çalıştırılan kişilere uygulanır. Hem bu çalışanları geçici olarak devreden işvereni, hem de onları kendi işyerinde çalıştıran (geçici iş ilişkisi kurulan) işvereni bağlar. Yani çalışanın kayıtlı olduğu işveren ile işi fiilen yaptıran işveren birlikte sorumludur.
Pratikte Ne Yapmalı?
Çalışanı kendi işyerinde çalıştıracak işveren (kullanıcı/devralan işveren): İşçiyi devralmadan önce, yapılacak işin gerektirdiği mesleki bilgi, yetenek ve işin özel risklerini yazılı olarak diğer işverene bildirin ve bunların sözleşmede yer almasını sağlayın; işçiyi işe başlamadan önce riskler konusunda bilgilendirin, işe uygun eğitim ve gerekli sağlık gözetiminden geçirin, KKD dahil tüm korumayı kadrolu çalışanlarla eşit verin. Çalışanı geçici olarak devreden işveren: Karşı taraftan aldığınız iş ve risk bilgilerini, çalıştırılmak üzere gönderdiğiniz işçilere mutlaka aktarın. Özel sağlık gözetimi gereken işlerde, risk devam ettiği sürece sözleşme bitse bile sağlık gözetimini sürdürün. İSG hizmetini yürüten uzman/hekimi bu geçici çalışanlar hakkında da bilgilendirin.
Sade Anlatımla Bu Mevzuat
Temel İlke: Süreli Çalışan da Olsa Koruma Eksilmez
Yönetmeliğin tek bir ana fikri vardır: işin geçici ya da belirli süreli olması, çalışanın iş sağlığı ve güvenliğinden kısıntı yapmanın gerekçesi olamaz. Belirli süreli sözleşmeli ya da başka bir işyerinden ödünç alınan işçi de, o işyerindeki kadrolu çalışanla aynı düzeyde korunmak zorundadır.
Bu eşitlik somut olarak ifade edilmiştir: işveren, kişisel koruyucu donanımlara erişim başta olmak üzere sağlık ve güvenliği ilgilendiren çalışma koşullarında süreli çalışanlara farklı (eksik) uygulama yapamaz. Kısa süre çalışacak diye eldiven, baret, maske, eğitim ya da sağlık kontrolü esirgenemez.
Bilgilendirme, Eğitim ve Sağlık Gözetimi
Süreli çalışan, işe başlamadan önce yapacağı işin ne olduğu ve karşılaşacağı riskler hakkında bilgilendirilir; işin gerektirdiği mesleki bilgi, tecrübe ve sağlık gözetiminin ne olduğu anlatılır, işe özgü ortaya çıkabilecek ek riskler açıkça belirtilir. Eğitim de işçinin mevcut bilgi ve tecrübesi dikkate alınarak, yapacağı işin niteliğine uygun ve yeterli şekilde verilir.
Sağlık gözetiminde önemli bir kural vardır: işin özel sağlık gözetimi gerektirdiği durumlarda işçi bu gözetime tabi tutulur ve bu gözetim, işten kaynaklanan gereklilik sürdüğü sürece sözleşme süresi bittikten sonra bile devam ettirilir. Ayrıca işyerinde İSG hizmetini yürüten görevliler (iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi vb.), bu geçici/süreli çalışanlar hakkında da bilgilendirilir ve onların güvenliği için gerekli çalışmalar diğer çalışanlarla birlikte yürütülür.
Geçici İş İlişkisinde Bilgi Akışı ve Ortak Sorumluluk
Geçici iş ilişkisinde işçi iki işveren arasındadır ve Yönetmelik bilgi akışının yönünü net belirler. İşçiyi kendi işyerinde çalıştıracak olan (geçici iş ilişkisi kurulan) işveren; yapılacak işin gerektirdiği mesleki bilgi, yetenek ve işin özelliklerini, 6331 sayılı Kanunun bilgilendirmeye ilişkin hükümleriyle birlikte diğer işverene verir ve bunların sözleşmeye yazılmasını sağlar. Çalışanı geçici olarak devreden işveren de aldığı bu bilgileri, gönderdiği çalışanlara aktarır. Özetle bilgi: kullanıcı işveren → devreden işveren → çalışan sırasıyla iletilir.
Sorumluluk da paylaşılır: işi fiilen yaptıran işveren ile çalışanı devreden işveren, iş yapıldığı süre boyunca işin yapılmasıyla ilgili koşullardan birlikte sorumludur. Ancak bu ortak sorumluluk sınırsız değildir; yalnızca iş sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni konularıyla sınırlıdır. Yönetmelikte hüküm bulunmayan durumlarda ise 6331 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaya devam eder ve bu kurallar, çalışanın yararına daha iyi önlemler alınmasına engel değildir.
- Bilgi akışı yönü: kullanıcı (devralan) işveren önce diğer işvereni bilgilendirir, o da çalışana aktarır.
- İş ve risk bilgilerinin sözleşmede yer alması sağlanır.
- Ortak sorumluluk iş sağlığı-güvenliği ve iş hijyeniyle sınırlıdır.
- Hüküm bulunmayan hallerde 6331 sayılı Kanun uygulanır; daha iyi önlem almak serbesttir.
Madde Metni
BİRİNCİ BÖLÜM
MADDE 1
— Amaç(1) Bu Yönetmeliğin amacı, geçici veya belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışanların sağlık ve güvenlikleri bakımından işyerindeki diğer çalışanlarla aynı düzeyde korunmalarını sağlamaktır.
MADDE 2
— Kapsam(1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren; belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması ya da belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi, sözleşme süresinin sona ermesinin objektif koşullara bağlı olduğu işlerde ve bu işlerde çalışanlara veya geçici iş ilişkisi kurulan işverene ait işyerinde geçici iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanır.
MADDE 3
— Dayanak(1) Bu Yönetmelik; a) 6331 sayılı Kanunun 30 uncu maddesine dayanılarak, b) 25/6/1991 tarihli ve 91/383/EEC sayılı Avrupa Birliği Konsey Direktifine paralel olarak, hazırlanmıştır.
MADDE 4
— Tanımlar(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Geçici iş ilişkisi kurulan işveren: Herhangi bir işverenden geçici bir süre ile işçilerini kendi işyerinde mesleklerine uygun işlerde çalıştırmak üzere devralan işvereni, b) Özel sağlık gözetimi: Çalışanın kişisel sağlık durumu dikkate alınarak işin yürütümü dolayısıyla maruz kaldığı tehlikelere yönelik yapılan sağlık gözetimini, ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte geçen kavramlardan işveren ve işyeri tanımı 6331 sayılı Kanunda; belirli süreli iş ve geçici iş ilişkisi tanımları ise 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlandığı gibidir. İKİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler
İKİNCİ BÖLÜM
MADDE 5
— Eşit davranma(1) İşveren, belirli süreli işlerde veya geçici süreli iş ilişkilerinde, özellikle kişisel koruyucu donanımlara erişim dâhil olmak üzere işyerinde çalışanların sağlık ve güvenliklerinin korunmasını içeren çalışma koşulları bakımından farklı uygulamalarda bulunamaz.
MADDE 6
— Çalışanların bilgilendirilmesi(1) İşveren, belirli süreli işlerde veya geçici süreli iş ilişkilerinde 6331 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde belirtilen bilgilendirme yükümlülüğü saklı kalmak kaydı ile çalışanlara; a) İşe başlamadan önce yapacakları işin ne olduğu ve bu işte karşılaşacakları riskler hakkında gerekli bilgilerin verilmesini sağlar. b) Özellikle yapılacak işin gerektirdiği mesleki bilgi, yetenek, tecrübe ve gerekli sağlık gözetiminin neler olduğu konusunda bilgi verilmesini sağlar. Ayrıca iş nedeniyle ortaya çıkabilecek ilave özel riskler açıkça belirtilir.
MADDE 7
— Eğitim(1) 6331 sayılı Kanunun 17 nci maddesi hükmü ile birlikte işveren, belirli süreli veya geçici süreli iş sözleşmeleri ile istihdam edeceği çalışanların bilgi ve tecrübelerini de dikkate alarak, yapacakları işin niteliğine uygun yeterli eğitim almalarını sağlar.
MADDE 8
— Sağlık gözetimi(1) 6331 sayılı Kanunun 15 inci maddesine göre yapılacak sağlık gözetimlerinde aşağıdaki hususlara uyulacaktır: a) Sağlık ve güvenlik yönünden özel sağlık gözetimi gerektiren işlerde; işveren, belirli süreli veya geçici süreli iş sözleşmeleri ile istihdam edeceği çalışanların, işin gerektirdiği özel sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar. b) Yukarıda (a) bendinde belirtilen özel sağlık gözetimi, işten kaynaklanan gereklilik devam ettiği sürece, çalışanın sözleşme süresinin sona ermesinden sonra da sürdürülür.
MADDE 9
— İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri(1) 6331 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine göre işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yerine getirilmesi için görevlendirilen kişiler; belirli süreli veya geçici süreli iş sözleşmeleri ile istihdam edilecek çalışanlarla ilgili olarak geçici iş ilişkisi kurulan veya belirli süreli işi üstlenen işveren tarafından bilgilendirilir. Söz konusu çalışanların da diğer çalışanlarla birlikte sağlık ve güvenliklerinin sağlanması için gerekli çalışmalar yapılır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Özel Hükümler
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 10
— Geçici iş ilişkisinde bilgilendirme(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen hususlar ile birlikte; a) Geçici iş ilişkisi ile çalıştırılacaklarla ilgili olarak geçici iş ilişkisi kurulacak işveren diğer işverene, 6331 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen hususlar ile yapılacak işin gerektirdiği mesleki bilgi, yetenek ve işin özellikleri hakkında gerekli bilgiyi verir. Bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlar. b) Çalışanlarını geçici olarak devredecek işveren de aldığı bu bilgileri geçici iş ilişkisi ile çalıştırılacak çalışanlara verir.
MADDE 11
— Geçici iş ilişkisinde sorumluluk(1) Çalışanlarını geçici olarak devreden işveren ile birlikte geçici iş ilişkisi kurulan işveren, yapılan iş süresince işin yapılması ile ilgili koşullardan sorumludur.
(2) Birinci fıkranın uygulanması bakımından, işin yapılmasına ilişkin sorumluluk, iş sağlığı ve güvenliği ile iş hijyeni konuları ile sınırlıdır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 12
— Hüküm bulunmayan haller(1) Bu Yönetmelikte belirtilen özel önlemler ile birlikte geçici veya belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan istihdam edilen işyerlerinde 6331 sayılı Kanun hükümleri de uygulanır.
MADDE 13
— Daha uygun önlemlerin alınması(1) Bu Yönetmelik, belirli süreli veya geçici süreli iş ilişkisi ile istihdam edilen çalışanların sağlık ve güvenliklerinin korunması için daha uygun önlemlerin alınmasına ve uygulanmasına engel teşkil etmez.
MADDE 14
— Yürürlükten kaldırılan yönetmelik(1) 15/5/2004 tarihli ve 25463 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Geçici veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 15
— Yürürlük(1) Bu Yönetmeliğin; a) 9 uncu maddesi, 1) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre çalışan istihdam edilen ve 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu işyerlerindeki işler için yayımı tarihinde, 2) Diğer işyerleri için 6331 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin
(1) ve
(2) numaralı alt bentleri ile eş zamanlı olarak, b) Diğer maddeleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.
MADDE 16
— Yürütme(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Mevzuat
Bilgilendirme ve Resmî Kaynak
Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026
Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr