Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği
İşyerlerinde kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretlerinin (yasak, uyarı, emredici, acil çıkış-ilkyardım levhaları, güvenlik renkleri, ışıklı/sesli sinyaller ve el-kol işaretleri) hangi durumlarda ve nasıl kullanılacağına dair asgari kuralları belirleyen yönetmeliktir.
Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)Neyi Kapsar?
İşyerlerinde kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretlerinin (levhalar, güvenlik renkleri, ışıklı ve sesli sinyaller, sözlü iletişim ve el-kol işaretleri) hangi durumlarda ve nasıl kullanılacağına dair asgari kuralları belirler. Yasak, uyarı, emredici, acil çıkış-ilkyardım ve bilgilendirme işaretlerinin anlamlarını ve renk düzenini tek bir standarda bağlar.
Kimi Bağlar?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki tüm işyerlerini bağlar. Yalnızca tehlikeli madde/ürün ambalajlarındaki etiketlemeler ile kara, demir, deniz, hava ve iç suyolu taşımacılığının düzenlenmesinde kullanılan işaretler bu Yönetmeliğin dışındadır. İşaretleri bulundurmak işverenin, anlamlarına uymak ise çalışanın sorumluluğundadır.
Pratikte Ne Yapmalı?
İşaret asla ilk önlem değildir: önce riski risk değerlendirmesine dayanarak kaynağında azaltın; ortadan kaldıramadığınız ya da toplu önlemlerle yeterince azaltamadığınız riskler için işaret kullanın. Doğru rengi ve sembolü seçin (kırmızı = yasak/yangın, sarı = uyarı/dikkat, mavi = emredici/zorunlu davranış, yeşil = acil çıkış-ilkyardım). İşaretleri görülebilir, iyi aydınlatılmış ve doğru yerlere koyun; çalışanlara işaretlerin anlamını ve gerektirdiği davranışı eğitimle öğretin. İşaret seçimi ve yerleşimi konusunda çalışanların ya da temsilcilerinin görüşünü alın.
Sade Anlatımla Bu Mevzuat
İşaretler Ne Zaman ve Neden Kullanılır?
Sağlık ve güvenlik işaretleri, bir tehlikeyi tek başına ortadan kaldırmaz; tehlikeyi hatırlatır, uyarır veya nasıl davranılması gerektiğini gösterir. Bu yüzden işaret, risk kontrol önlemlerinin yerine geçmez, onları tamamlar. Yönetmelik, işaretlerin ancak risk değerlendirmesi sonucunda; riskin kaynağında giderilemediği ya da toplu koruma yöntemleri, işin organizasyonu veya teknik önlemlerle yeterince azaltılamadığı durumlarda devreye girmesini ister.
Amaç, her işyerinde aynı işaretin aynı anlama gelmesini sağlamaktır. Böylece bir çalışan, hangi işyerine giderse gitsin kırmızı bir yasak işaretini, sarı bir uyarı üçgenini ya da yeşil bir acil çıkış levhasını anında ve doğru biçimde okuyabilir. Bu ortak dil, Avrupa Birliği’nin 92/58/EEC sayılı direktifiyle uyumludur.
İşaret Türleri ve Renklerin Anlamı
Yönetmelik işaretleri biçimine ve verdiği mesaja göre gruplara ayırır. Her grubun kendine özgü bir geometrik şekli ve güvenlik rengi vardır; renk, çoğu zaman sembolden önce algılanan ilk uyarıdır. İşaretler yalnızca levha biçiminde olmak zorunda değildir: ışıklı işaretler, sesli sinyaller, önceden anlamı belirlenmiş sözlü mesajlar ve vinç-manevra gibi işlerde kullanılan el-kol işaretleri de bu kapsamdadır.
- Yasak işareti (kırmızı, daire, çapraz çizgi): Tehlikeye yol açabilecek bir davranışı yasaklar (sigara içmek yasak, geçiş yasak gibi).
- Uyarı işareti (sarı, üçgen): Bir tehlike kaynağına karşı dikkat çeker (yüksek gerilim, kaygan zemin, yangın tehlikesi gibi).
- Emredici işaret (mavi, daire): Uyulması zorunlu bir davranışı belirtir (baret tak, kulaklık kullan gibi).
- Acil çıkış ve ilkyardım işaretleri (yeşil, dikdörtgen/kare): Çıkış yollarını, kurtarma noktalarını ve ilkyardım donanımının yerini gösterir.
- Bilgilendirme işareti: Yukarıdaki gruplara girmeyen, ek bilgi veren işaretler.
İşverenin Yükümlülükleri
İşveren yalnızca işaretleri asmakla yetinemez. Çalışanları işyerinde kullanılan işaretler hakkında bilgilendirmek, bu işaretlerin anlamını ve gerektirdiği davranış biçimini eğitimle öğretmek ve işaretlerle ilgili konularda çalışanların ya da temsilcilerinin görüşünü alıp katılımını sağlamak da işverenin görevidir. Doğru asılmış ama anlamı bilinmeyen bir işaret, koruma sağlamaz.
- Risk değerlendirmesine göre gerekli işaretleri bulundurmak ve uygun yerlerde kullanılmasını sağlamak.
- Çalışanları ya da temsilcilerini işyerindeki işaretler hakkında bilgilendirmek.
- İşaretlerin anlamı ve gerektirdiği davranış konusunda çalışanlara eğitim verilmesini sağlamak.
- İşaretlerle ilgili konularda çalışanların görüşünü almak ve katılımını sağlamak.
Madde Metni
BİRİNCİ BÖLÜM
MADDE 1
— Amaç(1) Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretlerinin uygulanması ile ilgili asgari gereklilikleri belirlemektir.
MADDE 2
— Kapsam(1) Bu Yönetmelik hükümleri 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki tüm işyerlerinde uygulanır.
(2) Bu Yönetmelik hükümleri; a) Diğer bir mevzuatla özel olarak atıfta bulunulmadıkça; tehlikeli maddelerin, preparatların, ürünlerin veya malzemelerin piyasaya arzında kullanılan işaretlemelerde, b) Kara, demir, deniz, hava ve iç suyolu taşımacılığının düzenlenmesinde kullanılan işaretlemelerde, uygulanmaz.
MADDE 3
— Dayanak(1) Bu Yönetmelik; a) 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 30 uncu maddesine dayanılarak, b) 24/6/1992 tarihli ve 92/58/EEC sayılı Avrupa Birliği Parlamentosu ve Konsey Direktifine paralel olarak, hazırlanmıştır.
MADDE 4
— Tanımlar(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Acil çıkış ve ilkyardım işaretleri: Acil çıkış yolları, ilkyardım veya kurtarma ile ilgili bilgi veren işaretleri, b) Bilgilendirme işareti: Yasak işareti, uyarı işareti, emredici işaret, acil çıkış ve ilkyardım işaretleri dışında bilgi veren diğer işaretleri, c) Ek bilgi levhası: Bir işaret levhası ile beraber kullanılan ve ek bilgi sağlayan levhayı, ç) El işareti: Çalışanlar için tehlike oluşturabilecek manevra yapan operatörleri yönlendirmek üzere ellerin ve/veya kolların önceden anlamları belirlenmiş hareket ve/veya pozisyonlarını, d) Emredici işaret: Uyulması zorunlu bir davranışı belirleyen işareti, e) Güvenlik rengi: Güvenlik açısından özel bir anlam yüklenen rengi, f) Işıklı işaret: Saydam veya yarı saydam malzemeden yapılmış, içeriden veya arkadan aydınlatılarak ışıklı bir yüzey görünümü verilmiş işaret düzeneğini, g) İşaret levhası: Geometrik bir şekil, renkler ve bir sembol veya piktogramın kombinasyonu ile özel bilgi ileten ve yeterli aydınlatma ile görülebilir hale getirilmiş levhayı, ğ) İşaretçi: İşareti veren kişiyi, h) Operatör: İşareti izleyerek araç ve gereci kullanan kişiyi, ı) Sağlık ve güvenlik işaretleri: Özel bir nesne, faaliyet veya durumu işaret eden levha, renk, sesli veya ışıklı sinyal, sözlü iletişim ya da el-kol işareti yoluyla iş sağlığı ve güvenliği hakkında bilgi ya da talimat veren veya tehlikelere karşı uyaran işaretleri, i) Sembol veya piktogram: Bir durumu tanımlayan veya özel bir davranışa sevk eden ve bir işaret levhası veya ışıklandırılmış yüzey üzerinde kullanılan şekli, j) Sesli sinyal: İnsan sesi ya da yapay insan sesi kullanmaksızın, özel amaçla yapılmış bir düzenekten çıkan ve yayılan kodlanmış ses sinyalini, k) Sözlü iletişim: İnsan sesi veya yapay insan sesi ile iletilen, önceden anlamı belirlenmiş sözlü mesajı, l) Uyarı işareti: Bir tehlike kaynağı veya tehlike hakkında uyarıda bulunan işareti, m) Yasak işareti: Tehlikeye neden olabilecek veya tehlikeye maruz bırakabilecek bir davranışı yasaklayan işareti, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM İşverenin Yükümlülükleri
İKİNCİ BÖLÜM
MADDE 5
— Genel yükümlülük(1) İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince işyerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmesi sonuçlarına göre; işyerindeki risklerin ortadan kaldırılamadığı veya toplu korumaya yönelik teknikler veya işin organizasyonunda kullanılan önlem, yöntem veya süreçlerle yeterince azaltılamadığı durumlarda, bu Yönetmelikte yer aldığı şekliyle sağlık ve güvenlik işaretlerini bulundurur ve uygun yerlerde kullanılmasını sağlar.
(2) Ek-5’te belirtilen hususlara aykırı olmamak şartı ile kara, demir, deniz, hava ve iç suyolu taşımacılığı alanlarında kullanılan işaretler, işyerinde benzeri taşımacılığın yapılması halinde aynen kullanılır.
MADDE 6
— Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi(1) İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 16 ncı maddesinin hükümleri saklı kalmak şartıyla, işyerinde kullanılan sağlık ve güvenlik işaretleri hakkında çalışanları veya temsilcilerini bilgilendirir.
(2) İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci maddesinin hükümleri saklı kalmak şartıyla, işaretlerin anlamları ve bu işaretlerin gerektirdiği davranış biçimleri hakkında, çalışanların eğitim almasını sağlar.
MADDE 7
— Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması(1) İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 18 inci maddesi gereğince, bu Yönetmeliğin kapsadığı konular ile ilgili çalışanların veya temsilcilerinin görüşlerini alır ve katılımlarını sağlar. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 8
— Yürürlükten kaldırılan yönetmelik(1) 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 9
— Yürürlük(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 10
— Yürütme(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür. Ekleri için tıklayınız.
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Mevzuat
Bilgilendirme ve Resmî Kaynak
Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026
Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr