Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik
Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışacakların işe alınmadan önce mesleki eğitim almasını zorunlu kılar; hangi belgelerin geçerli sayıldığını ve denetimini düzenler.
Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)Neyi Kapsar?
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacakların, işe alınmadan önce mesleki eğitim almalarının zorunlu olduğunu düzenler. Hangi işlerin kapsama girdiği (Ek-1 çizelgesi), bu işlerde hangi belgelerin geçerli mesleki eğitim belgesi sayıldığı ve bu zorunluluğun nasıl denetleneceği bu Yönetmelikle belirlenir.
Kimi Bağlar?
Ek-1 çizelgesinde sayılan tehlikeli ve çok tehlikeli işleri yapan tüm işyerlerini ve bu işlerde fiilen çalışanları bağlar. İşveren, bu işlerde yalnızca yaptığı işe uygun mesleki eğitim belgesi olan kişileri çalıştırabilir. İşin asıl tehlike sınıfı tehlikeli/çok tehlikeli olsa bile çalışanın yaptığı iş Ek-1 listesinde yoksa bu Yönetmelik kapsamında belge aranmaz.
Pratikte Ne Yapmalı?
İşe alacağınız kişi Ek-1 çizelgesindeki bir işte fiilen çalışacaksa, işe başlamadan önce yaptığı işe uygun mesleki eğitim belgesini isteyin: MEB diploma/sertifika/usta-kalfa belgesi, MYK mesleki yeterlilik belgesi, operatör veya sürücü belgesi, ateşleyici yeterlilik belgesi gibi. Belgesi yoksa o işte çalıştırmayın; gerekiyorsa önce uygun bir mesleki eğitim aldırın. Aldığınız belgenin bir örneğini çalışanın özlük dosyasında saklayın. İş müfettişleri denetimde bu belgeleri ister; belge yoksa idari yaptırım gündeme gelir.
Sade Anlatımla Bu Mevzuat
Neden Mesleki Eğitim Zorunlu?
Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde bir hata, çoğu zaman ölüm veya ağır yaralanmayla sonuçlanır. Bu yüzden bu işleri yapacak kişinin işini gerçekten bilmesi, kullandığı makineyi ve riskleri tanıması şarttır. Yönetmelik, bu güvenceyi sağlamak için belirli işlerde işe başlamadan önce mesleki eğitim almayı zorunlu kılar.
Kapsama giren işler tek tek Yönetmeliğin Ek-1 çizelgesinde sayılır. Bir işin kapsamda olup olmadığını anlamak için önce çalışanın yaptığı işin bu listede yer alıp almadığına bakılır. İşyeri genel olarak tehlikeli/çok tehlikeli sınıfta olsa bile, çalışanın yaptığı belirli iş Ek-1 listesinde değilse bu Yönetmeliğe göre ayrı bir mesleki eğitim belgesi aranmaz (3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümleri saklıdır).
Hangi Belgeler Geçerli Sayılır?
Yönetmelik, "mesleki eğitim aldı" saymak için kabul edilen belgeleri açıkça listeler. Önemli olan, belgenin çalışanın fiilen yaptığı işe uygun olmasıdır; herhangi bir mesleki belge değil, o işe ait bir belge gerekir. Geçerli kabul edilen başlıca belge türleri şunlardır:
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, bitirme belgesi, ustalık, kalfalık, usta öğreticilik veya işyeri açma belgeleri.
- İŞKUR mesleki eğitim kursları veya eşit süreli işbaşı eğitim programları sonucu alınan belgeler.
- Milli Eğitim Bakanlığı veya yetkilendirdiği kurumlarca verilen operatör belgesi ve sürücü belgesi.
- Ateşleyici yeterlilik belgesi (patlayıcı madde kullanılan işler için).
- Yetkili kamu kurumlarınca veya MEB onayıyla meslek kuruluşları, vakıf/dernek, işçi-işveren kuruluşları ve işverenin düzenlediği eğitimler sonucu verilen belgeler.
- MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) mevzuatı kapsamında verilen mesleki yeterlilik belgeleri.
- Uluslararası kurumlardan alınıp MEB tarafından denkliği sağlanan belgeler.
Geçiş Hükmü ve Denetim
Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce bu işlerde uzun süredir çalışanlar mağdur olmasın diye bir geçiş kolaylığı tanınmıştır: SGK kayıtlarına göre 1/5/2017 tarihinden önce bu işlerde çalışmaya başlamış olanlar, MEB ile ilgili kurumlar arasında yapılan protokoller çerçevesinde verilecek en az 32 saatlik eğitim modüllerini tamamlayıp belgelendirilirse, bu Yönetmelik kapsamında mesleki eğitim almış sayılır.
Zorunluluğa uyulup uyulmadığını Bakanlık iş müfettişleri denetler. İşveren, bu işlerde çalıştırdığı kişilerin mesleki eğitim belgelerinin bir örneğini özlük dosyalarında saklamak ve istendiğinde yetkili memurlara göstermek zorundadır. Belgenin bulunmaması işveren açısından eksiklik sayılır.
Madde Metni
MADDE 1
— Amaç(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışanların mesleki eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir.
MADDE 2
— Kapsam(1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan ve ek- 1’de belirtilen işleri ve bu işlerde çalışanları kapsar.
MADDE 3
— Dayanak(1) Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci ve 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4
— Tanımlar(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, b) Mesleki eğitim: Örgün veya yaygın eğitim yoluyla bireyleri mesleğe hazırlamak, meslek sahibi olanların mesleklerindeki gelişimlerini ve yeni mesleklere uyumlarını sağlamak amacıyla gerekli bilgi, beceri, tavır ve değer duygularını geliştiren ve bireylerin fiziki, sosyal, kültürel ve ekonomik yeteneklerinin gelişim sürecinin bir plan içerisinde yürütülmesini sağlayan eğitimi, ifade eder.
MADDE 5
— Mesleki eğitim zorunluluğu(1) Ek-1’deki çizelgede yer alan işlerde çalışacakların, işe alınmadan önce, mesleki eğitime tabi tutulmaları zorunludur.
(2) İşyerinde yapılan işler, asıl iş itibariyle tehlikeli ve çok tehlikeli işler kapsamında yer almakla birlikte, çalışanın yaptığı iş ek-1 çizelgede belirtilen işler dışında ise, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 17 nci maddesi kapsamında mesleki eğitim alma zorunluluğu aranmaz.
MADDE 6
— Mesleki eğitimin belgelendirilmesi(1) Ek-1 çizelgede yer alan işlerde fiilen çalıştırılacakların, yaptığı işe uygun aşağıda belirtilen belgelerden birisine sahip olmaları zorunludur: a) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre verilen diploma, bitirme belgesi, yetki belgesi, sertifika, bağımsız işyeri açma belgesi, kalfalık, ustalık ve usta öğreticilik belgelerinden birisi, b) 12/3/2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliğine göre mesleki eğitim kursları veya mesleki eğitim modülü/kursları ile eşit süreli olmak koşuluyla işbaşı eğitim programları sonucu alınan belgeler, c) Millî Eğitim Bakanlığı veya Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kurumlarca verilen operatör belgesi ve sürücü belgesi, ç) 11/7/2002 tarihli ve 24812 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Patlayıcı Madde Ateşleyici Yeterlilik Belgesinin Verilmesi Esas ve Usullerinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında alınan ateşleyici yeterlilik belgesi, d) Kuruluş kanunlarında veya ilgili kanunlarca yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler, e) Millî Eğitim Bakanlığının ilgili biriminin onayının alınması şartıyla; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, eğitim amaçlı faaliyet gösteren vakıf ve dernekler, işçi ve işveren kuruluşları ile bünyelerinde kurulu iktisadi işletmeler, işçi ve işveren kuruluşları tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş eğitim amaçlı şirketler ve işveren tarafından düzenlenen eğitim faaliyetleri sonucunda verilen belgeler, f) Uluslararası kurum ve kuruluşlardan alınan ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından denkliği sağlanan belgeler, g) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) 15/10/2015 tarihli ve 29503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mesleki Yeterlilik Kurumu Sınav, Ölçme, Değerlendirme ve Belgelendirme Yönetmeliği kapsamında verilen meslekî yeterlilik belgeleri,
(2) (Değişik:RG-11/5/2017-30063) Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde, Sosyal Güvenlik Kurumuna ait kayıtlar esas alınarak 1/5/2017 tarihinden önce çalışmaya başlayanlar, Millî Eğitim Bakanlığı ile birinci fıkranın (e) bendinde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yapılacak protokoller çerçevesinde verilecek en az 32 saatlik eğitim modüllerini tamamlayarak belgelendirilmeleri halinde bu Yönetmelik kapsamında mesleki eğitim almış olarak kabul edilir.
(3) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre istihdam edilecekler hariç olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacaklar için gerekli olan mesleki eğitim belgeleri kurum ve kuruluşlarca önceden belirlenir ve işe alımlar bu esaslar da göz önünde bulundurularak yapılır.
MADDE 7
— Mesleki eğitim zorunluluğunun denetlenmesi(1) Ek-1 çizelgede yer alan işlerde çalıştırılacakların yapılan işe uygun mesleki eğitim belgesi olarak diploma, sertifika veya belgelerinin bulunup bulunmadığı hususu, Bakanlık iş müfettişleri tarafından denetlenir.
(2) İşverenler, bu Yönetmelik kapsamında yer alan işlerde çalıştırılacakların mesleki eğitim belgelerinin bir örneğini özlük dosyalarında saklamak ve istendiğinde yetkili memurlara göstermek zorundadır. Geçerli sayılan belgeler
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Mevzuat
Bilgilendirme ve Resmî Kaynak
Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026
Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr