Ücret, Prim, İkramiye Ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik
İşçi, gazeteci ve gemi adamının ücret, prim ve ikramiye gibi her türlü ödemesinin elden değil banka (gerekirse PTT) aracılığıyla ödenmesini zorunlu kılan yönetmeliktir. Türkiye genelinde belirli bir çalışan sayısı eşiğini aşan işverenleri bağlar.
Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)Neyi Kapsar?
İşçi, gazeteci ve gemi adamının ücret, prim, ikramiye ve buna benzer her türlü ödemesinin elden değil, banka aracılığıyla ödenmesini düzenleyen yönetmeliktir. Yani "maaşı nakit zarf içinde mi vereceğim, yoksa hesaba mı yatıracağım" sorusunun cevabını net biçimde "hesaba yatıracaksın" olarak ortaya koyar. Dayanağını Borçlar Kanunu, 5953 sayılı Basın İş Kanunu, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddelerinden alır.
Kimi Bağlar?
İş sözleşmesiyle çalıştırılan işçileri, gazete/dergi ile haber ve fotoğraf ajanslarında çalışan gazetecileri ve gemilerde çalışan gemi adamlarını çalıştıran işverenleri bağlar. Banka aracılığıyla ödeme zorunluluğu, Türkiye genelinde çalıştırılan kişi sayısının belirli bir eşiğe (yönetmeliğin güncel halinde en az üç çalışana) ulaşması durumunda devreye girer. Savunma sanayii güvenlik belgeli işyerleri, teknoloji geliştirme bölgelerindeki gizlilik dereceli tesisler ile MİT mevzuatı kapsamında görevlendirilen kişilere yapılan ödemeler bu zorunluluğun dışında tutulmuştur.
Pratikte Ne Yapmalı?
Eşiği aşan işveren için kural basittir: çalışana o ay yapacağı her türlü ödemeden önce kanuni kesintileri (vergi, SGK primi vb.) düşer, kalan net tutarı çalışanın banka hesabına yatırır. Ödeme yapılırken hesap açıklamasına bunun ücret, prim ya da ikramiye gibi neyin ödemesi olduğu yazılmalıdır. İşyerinin bulunduğu yerde banka şubesi yoksa veya banka aracılığıyla ödeme imkânı yoksa, ödemeler PTT (T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı) şubeleri üzerinden yapılır. Gemi adamı için ayrıca dikkat: hizmet akdine ücretin ödeme zamanı, yeri ve ödemenin yatırılacağı banka hesap numarası yazılmalıdır. Bu zorunluluğa uymayan işverene idari para cezası uygulanır.
Sade Anlatımla Bu Mevzuat
Neden Banka Zorunluluğu Var ve Kimleri Kapsıyor?
Bu yönetmeliğin temel mantığı, çalışanların hak ettiği ücretin kayıt altında, izlenebilir ve ispatlanabilir biçimde ödenmesini sağlamaktır. Elden nakit ödemede "verdim / almadım" tartışması, eksik ödeme ve kayıt dışılık riski yüksektir; banka kanalı bu riskleri ortadan kaldırır. Yönetmelik dört ayrı kanunu (Borçlar Kanunu, 5953 sayılı Basın İş Kanunu, 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu) tek bir ödeme çatısı altında toplar; böylece işçi, gazeteci ve gemi adamı için ortak bir kural oluşturur.
Zorunluluğun herkese değil, belirli bir büyüklükteki işyerlerine uygulandığını unutmamak gerekir. Yönetmelik, banka aracılığıyla ödeme yükümlülüğünü Türkiye genelinde çalıştırılan kişi sayısının bir eşiği aşmasına bağlamıştır; bu eşik zaman içinde değiştirilmiş olup güncel halinde en az üç çalışan olarak belirlenmiştir. Gazeteci çalıştıran bir işveren aynı zamanda normal işçi de çalıştırıyorsa, gazeteci ve işçi sayısı toplanarak eşiğe bakılır. Ayrıca bazı özel alanlar (savunma sanayii güvenlik belgeli işyerleri, teknoloji geliştirme bölgelerindeki gizlilik dereceli tesisler ve istihbarat hizmetlerinde görevlendirilenler) bu zorunluluğun kapsamı dışında bırakılmıştır.
Ödeme Nasıl Yapılmalı? Net Tutar, Açıklama ve PTT İstisnası
Yönetmelik ödemenin "nasıl" yapılacağını da düzenler. İşveren, çalışana o ay içinde yapacağı her türlü ödemeden önce kanuni kesintileri yapar; geriye kalan net tutarı banka hesabına yatırır. Yatırılan ödemenin niteliği — yani ücret mi, prim mi, ikramiye mi olduğu — hesabın açıklama kısmında belirtilmek zorundadır. Bu küçük gibi görünen ayrıntı, ileride doğabilecek alacak uyuşmazlıklarında ödemenin neye karşılık yapıldığını ispatlamak açısından önemlidir.
Her yerde banka şubesi bulunmayabilir. Yönetmelik bu durumu da düşünmüştür: işyerinin bulunduğu mahalde banka şubesi yoksa veya çalışanlara banka aracılığıyla ödeme yapma imkânı yoksa, ödemeler T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) şubeleri aracılığıyla yapılır. Gemi adamları için ise ek bir kayıt zorunluluğu vardır: yazılı hizmet akdinde ücretin ödeme zamanı ve yeri ile ödemenin yatırılacağı banka hesap numarasının yer alması gerekir.
- Önce kanuni kesintiler yapılır, kalan net tutar banka hesabına yatırılır.
- Hesap açıklamasına ödemenin niteliği (ücret/prim/ikramiye) yazılır.
- İşyerinde banka şubesi yoksa ödeme PTT şubeleri üzerinden yapılabilir.
- Gemi adamının hizmet akdinde banka hesap numarası açıkça yer alır.
Uymayanın Karşılaşacağı İdari Para Cezaları
Yönetmelik sadece kuralı koymakla kalmaz, uymayanlar için yaptırım da öngörür. Zorunlu olduğu hâlde gazeteciye yapılan ödemeleri banka aracılığıyla yapmayan işverene 5953 sayılı Kanun, gemi adamına yapmayan işverene 854 sayılı Deniz İş Kanunu, işçiye yapmayan işverene ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yetkili birimince idari para cezası verilir.
Bu cezalar her bir kanunun kendi yaptırım hükümlerine atıf yapılarak uygulanır ve genellikle banka kanalı dışında ödeme yapılan her çalışan ve her ay için ayrı ayrı işletilir. Dolayısıyla zorunluluğu görmezden gelmek, işveren açısından hem hukuki hem de ciddi mali bir risk taşır. Cezalar dışında, banka kaydının bulunmaması işçilik alacağı davalarında işverenin ispat yükünü ağırlaştıran ayrı bir dezavantajdır.
Madde Metni
BİRİNCİ BÖLÜM
MADDE 1
— Amaç(1) Bu Yönetmeliğin amacı; işçinin, gazetecinin ve gemi adamının; ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakının bankalar aracılığıyla ödenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2
— Kapsam(1) Bu Yönetmelik, 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanunu, 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, 20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalıştırılan işçi, gazeteci ve gemi adamının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkakını kapsar.
(2) (Ek:RG-5/12/2009-27423)
(1) 29/6/2004 tarihli ve 5202 sayılı Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu kapsamında tesis güvenlik belgesine sahip işyerleri ile 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında bulunan gizlilik dereceli tesislerde çalıştırılanlara ve 1/11/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerde belirtilen görevleri yerine getirmekle görevlendirilenlere yapılacak ödemeler, bankalar aracılığıyla yapılması zorunluluğundan istisnadır.
MADDE 3
— Dayanak(1) Bu Yönetmelik; Borçlar Kanununun 323 üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrası, Deniz İş Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrası ile İş Kanununun 32 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4
— Tanımlar(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) (Değişik:RG-21/5/2016-29718)
(2) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki bankaları, b) Borçlar Kanunu: 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununu, c) Deniz İş Kanunu: 20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanununu, ç) (Değişik:RG-21/5/2016-29718)
(2) Hesap: 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar nezdinde açılan hesabı, d) İş Kanunu: 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununu, e) Ödeme: Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her türlü istihkak ödemelerini, f) 5953 sayılı Kanun: 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunu, ifade eder.
(2) Bu Yönetmelikte geçen diğer kavramlar; Borçlar Kanunu, 5953 sayılı Kanun, Deniz İş Kanunu, İş Kanunu ile 5411 sayılı Bankacılık Kanununda belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır. İKİNCİ BÖLÜM İşçiye, Gazeteciye ve Gemi Adamına Yapılan Ödemelerin Bankalar Aracılığıyla Yapılması
İKİNCİ BÖLÜM
MADDE 5
— Borçlar Kanununa tabi olarak çalışan işçiye yapılan ödemeler(1) Borçlar Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran iş sahiplerince, işçinin sözleşmede gösterilen veya adet olan ya da kendisinin bağlı bulunduğu genel vekâletname ile belirlenen her türlü ödemelerden öncelikle kanunî kesintiler yapıldıktan sonra işçiye net olarak ödenecek bakiye tutarının bankalar aracılığıyla ödenmesi hususunda iş sahiplerine zorunluluk getirilip getirilmemesi ve bu zorunluluğun kapsamı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir. 5953 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan gazeteciye yapılan ödemeler
MADDE 6
(1) 5953 sayılı Kanuna tabi olarak Türkiye genelinde (Değişik ibare:RG-4/6/2025- 32920)
(2) en az üç gazeteci çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları gazeteciye o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler. Gazete ve mevkutelerde, haber ve fotoğraf ajanslarında gazeteci haricinde çalıştırılan işçiye
MADDE 7
— yapılan ödemeler(1) Gazeteci çalıştıran işverenler, aynı zamanda 5953 sayılı Kanun hükümleri dışında kalan ve İş Kanununda “işçi” tanımına giren kimseleri çalıştırmaları hâlinde, çalıştırılan gazeteci sayısı ile işçi sayısı toplamının (Değişik ibare:RG-4/6/2025-32920)
(2) en az üç olması durumunda, çalıştırdıkları gazeteci ve işçiye o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler.
MADDE 8
— Deniz İş Kanununa tabi olarak çalışan gemi adamına yapılan ödemeler(1) Deniz İş Kanununa tabi olarak Türkiye genelinde (Değişik ibare:RG-4/6/2025- 32920)
(2) en az üç gemi adamı çalıştıran işverenler veya işveren vekilleri, çalıştırdıkları gemi adamına, o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler. Gemi adamına yapılan ödemeler için açılan banka hesap numarasına akitte yer verilmesi
MADDE 9
(1) Hizmet akdi, işveren veya işveren vekili ile gemi adamı arasında, yazılı olarak Deniz İş Kanununun 6 ncı maddesinde belirtilen unsurları içerecek şekilde yapılır.
(2) Hizmet akdinde, ücretin ödeme zamanı ve yeri ile gemi adamının ödemelerinin yapılacağı banka hesap numarası da bulunur.
MADDE 10
— İş Kanununa tabi olarak çalışan işçiye yapılan ödemeler(1) İşyerleri ve işletmelerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulandığı işverenler ile üçüncü kişiler, Türkiye genelinde çalıştırdıkları işçi sayısının (Değişik ibare:RG-4/6/2025-32920)
(2) en az üç olması halinde, çalıştırdıkları işçiye o ay içinde yapacakları her türlü ödemenin kanunî kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarını, bankalar aracılığıyla ödemekle yükümlüdürler.
MADDE 11
— Zorunluluk hâli(1) Bu Yönetmelik kapsamında banka aracılığıyla ödeme yapması gereken işverenler, işveren vekilleri veya üçüncü kişiler, işyerlerinin bulunduğu mahalde banka şubesi bulunmaması ya da çalışanlara banka aracılığıyla ödeme yapılmasına imkân bulunmaması hâlinde ödemeler, T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü şubeleri aracılığıyla yapılır.
MADDE 12
— Ödemelerin niteliğinin belirtilmesi(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiler tarafından yine bu Yönetmelikte belirtilen kişilere bankalar aracılığıyla yapılan her türlü ödemelerde ödemelerin niteliği, hesabın açıklamasında belirtilir.
MADDE 13
— Ödemelerin brüt olarak hesaba yatırılma zorunluluğunun getirilmesi(1) Bu Yönetmelikte belirtilen işverenleri veya işveren vekillerini veyahut üçüncü kişileri, yapacakları ödemeleri bankalar nezdinde açılacak hesaplara brüt olarak yatırmaları hususunda zorunlu tutmaya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık müştereken yetkilidir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İdarî Para Cezaları Gazeteciye yapılan ödemelerin bankalar aracılığıyla yapılmaması hâlinde uygulanacak idarî
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 14
— para cezası(1) Bu Yönetmelik kapsamında zorunlu tutulduğu hâlde gazeteciye yapılan ödemeleri bankalar aracılığıyla yapmayan işverene, 5953 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili birimi tarafından idarî para cezası verilir. Gemi adamına yapılan ödemelerin bankalar aracılığıyla yapılmaması hâlinde uygulanacak
MADDE 15
— idarî para cezası(1) Bu Yönetmelik kapsamında zorunlu tutulduğu hâlde gemi adamına yapılan ödemeleri bankalar aracılığıyla yapmayan işverene veya işveren vekiline, Deniz İş Kanununun 51 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının geminin bağlama limanının bulunduğu yer ilgili birimince idarî para cezası verilir. İşçiye yapılan ödemelerin bankalar aracılığıyla yapılmaması hâlinde uygulanacak idarî para
MADDE 16
— cezası(1) İşçiye, İş Kanunundan veya toplu iş sözleşmesinden veyahut iş sözleşmesinden doğan alacaklarını, bu Yönetmelik kapsamında zorunlu tutulduğu hâlde bankalar aracılığıyla ödemeyen işverene veya işveren vekiline veyahut üçüncü kişiye, İş Kanununun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili birimi tarafından idarî para cezası verilir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Son Hükümler
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 17
— Yürürlük(1) Bu Yönetmelik 1/1/2009 tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 18
— Yürütme(1) Bu Yönetmelik hükümlerini, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı, Maliye Bakanı ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan birlikte yürütür. __________________
(1) Bu değişiklik 1/1/2009 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(2) Bu değişiklik yayımı tarihini takip eden ayın başında yürürlüğe girer. Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 18/11/2008 27058 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Mevzuatın Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 1. 5/12/2009 27423 2. 21/5/2016 29718 3. 4/6/2025 32920
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Mevzuat
Bilgilendirme ve Resmî Kaynak
Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026
Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr