Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği
Tehlikeli madde bulunduran kuruluşların, tesiste olabilecek büyük kaza senaryolarını ve sonuçlarını sistematik biçimde belirlediği senaryo dokümanının hazırlanmasını düzenler.
Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)Neyi Kapsar?
Tehlikeli madde bulunduran kuruluşların hazırlaması gereken “büyük kaza senaryo dokümanı”nın nasıl oluşturulacağını düzenler. Bu doküman, tesiste yaşanabilecek olası büyük kazaları ve bunların sonuçlarını sistematik biçimde ortaya koyar.
Kimi Bağlar?
Büyük endüstriyel kaza riski taşıyan (Seveso kapsamı) alt ve üst seviyeli kuruluşları ilgilendirir; senaryo dokümanı, politika belgesi ve güvenlik raporunun temelini oluşturur.
Pratikte Ne Yapmalı?
Tesisinizdeki tehlikeli maddeleri ve süreçleri esas alarak “ne ters gidebilir?” sorusunu sistematik biçimde yanıtlayın: olası büyük kaza senaryolarını (yangın, patlama, toksik yayılım), bunların olma ihtimalini ve etki alanını (çalışan, çevre, halk) belirleyin. Bu senaryolar, alacağınız önlemlerin ve acil durum planlarının dayanağıdır.
Sade Anlatımla Bu Mevzuat
Senaryo Dokümanı Neden Gerekli?
Büyük kazalara karşı önlem almak için önce “hangi kazaların olabileceğini” bilmek gerekir. Senaryo dokümanı, tesiste olabilecek en kötü durumları (worst-case) ve daha olası durumları tanımlayarak güvenlik çalışmalarına nesnel bir temel sağlar.
Bu doküman olmadan hazırlanan önlemler tahmine dayalı kalır; senaryo analizi ise önlemleri gerçek risklere göre önceliklendirir.
Madde Metni
BİRİNCİ BÖLÜM
MADDE 1
— Amaç(1) Bu Tebliğin amacı; 2/3/2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesi gereği alt ve üst seviyeli kuruluş işletmecilerinin, hazırlamaları veya hazırlatmaları gereken büyük kaza senaryo dokümanına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
MADDE 2
— Kapsam(1) Bu Tebliğ, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde tanımlanan alt ve üst seviyeli kuruluşlara uygulanır.
MADDE 3
— Dayanak(1) Bu Tebliğ, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4
— Tanımlar ve kısaltmalar(1) Bu Tebliğde geçen; a) Alt veya üst seviyeli kuruluş: Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde tanımlanan alt ve üst seviyeli kuruluşları, b) Bağımsızlık prensibi: Aynı senaryodaki bir tedbirin, kök neden/nedenlerden veya diğer tedbirlerin başarısızlığından etkilenmemesi ilkesini, c) BKÖP Tebliği: 19/4/2019 tarihli ve 30750 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi Tebliğini, ç) Büyük kaza senaryosu: Tehlikelere ilişkin kök neden/nedenlerden, istenmeyen olayın meydana gelmesine kadar olan süreci, d) Büyük kaza senaryo dokümanı: Kuruluşta büyük endüstriyel kaza tehlikelerinin belirlenmesi ve bu tehlikelerden kaynaklanacak risklerin değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan dokümanı, e) Etkinlik prensibi: Bir tedbirin tasarımlandığı şekilde çalıştığında istenmeyen sonucun oluşmasını önlemesi ya da etkisini azaltması ilkesini, f) Güvenlik Raporu Tebliği: 19/4/2019 tarihli ve 30750 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Güvenlik Raporu Tebliğini, g) Kök neden: Doğrudan veya dolaylı olarak, istenmeyen bir sonucun ortaya çıkmasına sebep olan olaylar zincirinin başlangıç nedenini, ğ) Kritik ekipman: Arızası halinde tehlikeli ekipmanda büyük bir endüstriyel kazanın meydana gelmesine ya da büyük endüstriyel kazanın etkisinin artmasına sebebiyet verebilecek, önleme, tespit, kontrol, azaltma gibi fonksiyonları icra eden enstrüman, sistem, kontrol elemanı veya ekipmanı, h) Ortak nedenli hata: Birden fazla tedbirin tek bir olay veya nedenle fonksiyonunu yerine getirememesini, ı) SEA Yönetmeliği: 11/12/2013 tarihli ve 28848 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmeliği, i) Tehlikeli ekipman: İçerdiği tehlikeli maddenin niteliği, miktarı ve proses koşulları ile tesisteki yerleşimi nedeniyle büyük endüstriyel kazaya sebebiyet verme veya bu kazanın etkisini arttırma potansiyeline sahip olan ekipmanı, j) Yönetmelik: 2/3/2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmeliği, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Genel Yükümlülükler
İKİNCİ BÖLÜM
MADDE 5
— İşletmecinin büyük kaza senaryo dokümanı ile ilgili yükümlülükleri(1) Alt veya üst seviyeli bir kuruluşun işletmecisi Ek-1’de yer alan biçim ve genel kurallara uyarak ve Ek-2’de yer alan asgari gerekleri yerine getirerek büyük kaza senaryo dokümanı hazırlar veya hazırlatır.
(2) Büyük kaza senaryo dokümanı Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına gönderilmez, tüm ekleriyle birlikte kuruluşta muhafaza edilir.
MADDE 6
— Büyük kaza senaryo dokümanı hazırlama süresi(1) Büyük kaza senaryo dokümanı, bu Tebliğin yayımlandığı tarihten sonra; a) İşletmeye yeni açılacak kuruluşun işletmecisi tarafından, işletmeye açıldığı tarihten itibaren, b) Yönetmelik kapsamına yeni girecek kuruluşun işletmecisi tarafından kapsama girdiği tarihten itibaren, tehlikeli ekipmanların en az dörtte biri üzerinden senaryolar oluşturularak bir yıl içerisinde hazırlanır. Devam eden üç yıl içerisinde her yıl senaryo yapılması şartı ile tüm tehlikeli ekipmanlar için senaryolar en geç dört yılda tamamlanır.
(2) Birinci fıkrada senaryoların tamamlanması için belirtilen dört yıllık süre boyunca kuruluştaki tehlikeli ekipman sayısının değişmesi söz konusu süreyi uzatmaz.
(3) Birinci fıkrada senaryoların tamamlanması için belirtilen dört yıllık sürenin bitmesini müteakip kuruluş bünyesine tehlikeli ekipman girmesi durumunda ekipman işletmeye alınmadan önce senaryo tamamlanır. Var olan bir ekipmanın tehlikeli ekipman kapsamına girmesi durumunda söz konusu tehlikeli ekipman için senaryo hazırlandıktan sonra ekipmanın çalışmasına izin verilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 7
— Yabancı dildeki kaynaklar(1) Yabancı dildeki kaynaklarda yer alan bilgilerin kullanılması durumunda büyük kaza senaryo dokümanı ekinde, sadece söz konusu bilgilerin yeminli tercüman tarafından hazırlanan Türkçe çevirilerine yer verilir. Faaliyet halindeki kuruluşun büyük kaza senaryo dokümanı hazırlama süresi
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Mevzuat
Bilgilendirme ve Resmî Kaynak
Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026
Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr