Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik
On sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanların gece vardiyasında çalıştırılma kurallarını düzenler: en fazla 7,5 saatlik süre, işverenin ulaşım yükümlülüğü, zorunlu sağlık raporu ile gebelik ve emzirme döneminde gece çalışma yasağı.
Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)Neyi Kapsar?
On sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanların gece postalarında (gece vardiyasında) çalıştırılmasının kurallarını düzenler. Gece vardiyasının en fazla kaç saat olabileceğini, işyerine ulaşımın nasıl sağlanacağını, hangi sağlık raporlarının gerektiğini, eşi de gece çalışan kadının vardiyasının nasıl ayarlanacağını ve gebelik ile emzirme dönemlerinde getirilen çalıştırma yasağını belirler. Kısacası "kadınların gece vardiyasında çalıştırılmasının uygulama rehberidir".
Kimi Bağlar?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde gece postalarında kadın çalışan çalıştıran ya da çalıştırmak isteyen tüm işverenleri ve bu işyerlerinde gece vardiyasında çalışan, on sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanları bağlar. On sekiz yaşın altındaki kişiler bu Yönetmeliğin değil, çocuk ve genç işçilere ilişkin düzenlemelerin kapsamındadır; çünkü onların gece çalıştırılması zaten kural olarak yasaktır.
Pratikte Ne Yapmalı?
İşveren olarak: Gece vardiyasına başlatmadan önce kadın çalışandan işyeri hekiminden "gece çalışmasında sakınca yoktur" raporu alın ve çalışma süresince hekimin belirlediği aralıklarla muayeneleri sürdürün. Vardiyayı kural olarak yedi buçuk saati aşmayacak şekilde planlayın; belediye sınırı dışındaki ya da ulaşımın zor olduğu işyerlerinde çalışanları uygun bir araçla evlerine en yakın merkezden alıp götürün. Çalışan gebe olduğunu ya da emzirdiğini bildirip belgelerse onu o dönemde gece vardiyasına yazmayın, gündüz postasına alın. Gece çalışan kadınların isim listesini iş müfettişlerine göstermek üzere işyerinde saklayın.
Sade Anlatımla Bu Mevzuat
Yönetmelik Ne Amaçla Çıkarıldı?
Bu Yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanunu'nun gece çalışmasını düzenleyen 73. ve 69. maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 30. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Kanunlar, kadınların gece çalıştırılmasına bazı sınırlar getirmiş; bu sınırların nasıl uygulanacağının ayrıntısını ise bu Yönetmeliğe bırakmıştır.
Temel amaç, gece vardiyasının yıpratıcı koşullarında çalışan kadınların sağlığını, güvenliğini ve özel durumlarını (örneğin gebelik, emzirme, eşiyle aynı saatlerde çalışma) korumaktır. Yönetmelik 2004 tarihli eski "Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik"in yerini almış ve daha güncel bir çerçeve getirmiştir.
Gece Vardiyası Süresi ve İşyerine Ulaşım
Kural olarak kadın çalışanlar gece postalarında yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz. Bu süre, gece çalışmasının daha yorucu olması nedeniyle bir üst sınır olarak konmuştur. 2017'deki değişiklikle bu kurala bir istisna eklenmiştir: turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde (ve bu işlerin yürütüldüğü işyerinde faaliyet gösteren alt işverenin işlerinde) kadın çalışanın yazılı onayı alınmak şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir. Onay olmadan bu istisna uygulanamaz.
Ulaşım konusunda işverene özel bir yükümlülük getirilmiştir. Belediye sınırları dışındaki her türlü işyerinin işvereni ile belediye sınırları içinde olsa bile vardiya değişim saatlerinde toplu taşıma ile gidip gelmenin zor olduğu işyerlerinin işvereni, gece çalıştıracağı kadın çalışanları uygun araçlarla evlerine en yakın merkezden işyerine getirip götürmek zorundadır. Yani gece vardiyasının güvenli ulaşımı işverenin sorumluluğundadır.
- Gece postasında çalışma süresi kural olarak en fazla 7,5 saattir.
- Turizm, özel güvenlik ve sağlık işlerinde, çalışanın yazılı onayıyla 7,5 saatin üzerine çıkılabilir.
- Belediye sınırı dışındaki veya ulaşımı zor işyerlerinde işveren, çalışanı uygun araçla evine en yakın merkezden taşımakla yükümlüdür.
Sağlık Gözetimi ve Eşi de Gece Çalışan Kadın
Kadın çalışan gece vardiyasına başlamadan önce, işyeri hekiminden "gece postalarında çalışmasında sakınca olmadığına" dair sağlık raporu alınması zorunludur. Bu rapor işe başlangıçta bir kapı görevi görür. İşin devamı sırasında da işveren, çalışanın özel durumunu ve işyerinde maruz kaldığı sağlık-güvenlik risklerini dikkate alarak, işyeri hekiminin belirlediği düzenli aralıklarla sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak zorundadır.
Yönetmelik aile düzenini de gözetir. Kadın çalışanın kocası da işin vardiyalar hâlinde yürütüldüğü aynı ya da ayrı bir işyerinde çalışıyorsa, kadının isteği üzerine onun gece çalışması kocasının gece vardiyasına denk gelmeyecek şekilde düzenlenir. Ayrıca aynı işyerinde çalışan eşlerin aynı gece postasında çalışma istekleri de işverence imkân ölçüsünde karşılanır.
Gebelik ve Emzirme Döneminde Çalıştırma Yasağı
Yönetmeliğin en koruyucu hükümleri gebe ve emziren kadınlara ilişkindir. Kadın çalışanlar, gebe olduklarının doktor raporuyla tespit edildiği andan doğuma kadar gece postalarında çalıştırılamaz. Emziren kadın çalışanlar ise doğum tarihinden başlamak üzere bir yıl süreyle gece vardiyasına yazılamaz. Anne veya çocuğun sağlığı bakımından gerekli olduğu işyeri hekiminin raporuyla belgelenirse bu bir yıllık süre altı ay daha uzatılır.
Bu dönemlerde çalışanların çalışmaları, "Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik" hükümleri saklı kalmak üzere gündüz postalarına gelecek şekilde düzenlenir. Son olarak işverenler, gece çalıştıracakları kadın çalışanların isim listelerini iş müfettişlerinin denetiminde göstermek üzere işyerinde saklamakla yükümlüdür.
- Gebe çalışan, raporla tespitten doğuma kadar gece vardiyasına yazılamaz.
- Emziren çalışan, doğumdan itibaren 1 yıl gece çalıştırılamaz; gerekirse hekim raporuyla 6 ay daha uzatılır.
- Bu dönemdeki çalışmalar gündüz postasına denk gelecek şekilde düzenlenir.
- Gece çalışan kadınların isim listesi, müfettiş denetimi için işyerinde saklanır.
Madde Metni
BİRİNCİ BÖLÜM
MADDE 1
— Amaç(1) Bu Yönetmeliğin amacı, on sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
MADDE 2
— Kapsam(1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde on sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılmalarını kapsar.
MADDE 3
— Dayanak(1) Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 73 üncü ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 30 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
MADDE 4
— Tanımlar(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Gece postası: 4857 sayılı İş Kanununun 69 uncu maddesinde belirtilen gece çalışma sürelerini kapsayan ve yedi buçuk saati geçmeyen çalışma zamanını, b) Kadın çalışan: On sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanı, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Kadın Çalışanların Gece Postasında Çalıştırılmaları
İKİNCİ BÖLÜM
MADDE 5
— Kadın çalışanların gece postasında çalıştırılma süresi(Değişik:RG-19/8/2017- 30159)
(1) Kadın çalışanlar gece postalarında yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz. Ancak turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde ve bu işlerin yürütüldüğü işyerlerinde faaliyet gösteren alt işveren tarafından yürütülen işlerde kadın çalışanın yazılı onayının alınması şartıyla yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.
MADDE 6
— İşyerine ulaşım(1) Belediye sınırları dışındaki her türlü işyeri işverenleri ile belediye sınırları içinde olmakla beraber, posta değişim saatlerinde toplu taşıma araçları ile gidip gelme zorluğu bulunan işyeri işverenleri, gece postalarında çalıştıracakları kadın çalışanları, sağlayacakları uygun araçlarla ikametgâhlarına en yakın merkezden, işyerine götürüp getirmekle yükümlüdür.
MADDE 7
— Sağlık gözetimi(1) Kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılabilmeleri için, işe başlamadan önce, gece postalarında çalıştırılmalarında sakınca olmadığına ilişkin sağlık raporu işyerinde görevli işyeri hekiminden alınır.
(2) Ayrıca işveren, işin devamı süresince, çalışanın özel durumunu, işyerinde maruz kalınan sağlık ve güvenlik risklerini de dikkate alarak işyeri hekimince belirlenen düzenli aralıklarla çalışanların sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlar.
MADDE 8
— Kadın çalışanların, eşlerinin de gece postasında çalışması durumu(1) Kadın çalışanın kocası da işin postalar halinde yürütüldüğü aynı veya ayrı bir işyerinde çalışıyor ise kadın çalışanın isteği üzerine, gece çalıştırılması, kocasının çalıştığı gece postasına rastlamayacak şekilde düzenlenir.
(2) Aynı işyerinde çalışan eşlerin aynı gece postasında çalışma istekleri, işverence, imkan dahilinde karşılanır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Gebelik ve Analık Durumunda Çalıştırılma Yasağı ve Saklama Yükümlülüğü
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 9
— Gebelik ve analık durumunda çalıştırılma yasağı(1) Kadın çalışanlar, gebe olduklarının doktor raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar, emziren kadın çalışanlar ise doğum tarihinden başlamak üzere kendi mevzuatlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla bir yıl süre ile gece postalarında çalıştırılamazlar.
(2) Ancak emziren kadın çalışanlarda bu süre, anne veya çocuğun sağlığı açısından gerekli olduğunun işyerinde görevli işyeri hekiminden alınan raporla belgelenmesi halinde altı ay daha uzatılır.
(3) Bu çalışanların anılan sürelerdeki çalışmaları, 14/7/2004 tarihli ve 25522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik hükümleri saklı kalmak üzere gündüz postalarına rastlayacak şekilde düzenlenir.
MADDE 10
— Saklama yükümlülüğü(1) Gece postalarında kadın çalışan çalıştırmak isteyen işverenler, gece çalıştırılacak kadın çalışanların isim listelerini, iş müfettişlerince yapılan denetimlerde göstermek üzere işyerinde saklar. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Son Hükümler
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
MADDE 11
— Uygulamada öncelik(1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında öncelikle çalışanın tabi olduğu ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınır.
(2) 6331 sayılı Kanun kapsamında olup kendi özel mevzuatlarında hüküm bulunmaması halinde çalışanlar açısından bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
MADDE 12
— Yürürlükten kaldırılan yönetmelik(1) 9/8/2004 tarihli ve 25548 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Sağlık raporlarının geçerliliği
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili Mevzuat
Bilgilendirme ve Resmî Kaynak
Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026
Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr