Yönetmelik

Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri Yönetmeliği

Hareket hâlindeki taşıtlarda yürütülen taşımacılık gibi normal hafta düzenine sığmayan işlerde çalışma süresinin denkleştirme dönemiyle hesabını, günlük/gece çalışma sınırlarını, dinlenme, hafta tatili ve fazla çalışmayı düzenler.

Resmî tam metni oku (mevzuat.gov.tr)

Neyi Kapsar?

Bazı işlerde çalışma, normal hafta düzenine ve "günde şu kadar saat, haftada beş-altı gün" kalıbına sığmaz; özellikle yolda hareket hâlindeki taşıtlarda yürütülen işler (şoförlük, taşımacılık) böyledir. Bu Yönetmelik, haftalık iş günlerine bölünemeyen bu tür işlerde çalışma süresinin nasıl hesaplanacağını, günlük ve gece çalışma sınırlarını, dinlenme ve hafta tatilini, fazla çalışmayı ve işverenin tutması gereken çizelgeleri düzenler. Kısacası "takvimdeki haftaya sığmayan işlerde çalışma saatlerinin kuralları" budur.

Kimi Bağlar?

Yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 76. maddesine dayanır ve İş Kanunu kapsamında olup işin niteliği gereği haftanın günlerine bölünemeyen işleri yapan işçiler ile bu işçileri çalıştıran işverenleri bağlar. Uygulamada en tipik örnek, kalkış-varış arasında günlerce süren ve hareket hâlindeki taşıtlarda yürütülen taşımacılık işleridir; bu işlerde çalışan sürücü ve personel ile bunların işverenleri kapsam içindedir.

Pratikte Ne Yapmalı?

İşveren olarak: İşin niteliğine göre en çok altı ayı geçmeyecek bir "çalışma dönemi" (denkleştirme süresi) belirleyin ve bu dönemde haftalık çalışmanın ortalamasının 45 saati aşmamasını sağlayın. Günlük 11 saat, gece 7,5 saat sınırını; profesyonel/ağır vasıta sürücülerinde 9 saat (haftada en çok iki kez 10 saat) sınırını aşmayın. Her işçiye 24 saat içinde kesintisiz en az 11 saat dinlenme ve haftada kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verin; çalışma dönemini, başlangıç-bitiş saatlerini, ara dinlenmelerini ve tatil günlerini gösteren çizelgeleri düzenleyip büro ve taşıtlarda bulundurun. Çalışan olarak: Çalışma saatlerinizin bu sınırlara uyup uymadığını ve dinlenme haklarınızı bu çizelgeler üzerinden takip edin.

Sade Anlatımla Bu Mevzuat

Yönetmelik Neyi Çözüyor? Denkleştirme Mantığı

Standart işlerde çalışma süresi haftalık ölçülür: kural olarak haftada 45 saat, günlere bölünerek uygulanır. Ancak bazı işlerin doğası buna izin vermez; örneğin bir taşıt günlerce yolda kalır, iş bir haftaya düzgün sığmaz. Bu Yönetmelik, böyle işler için ölçüyü haftadan alıp daha uzun bir "çalışma dönemine" taşır.

Burada "çalışma dönemi" işin gerektirdiği en az iki, en çok altı aylık bir denkleştirme süresidir ve işveren tarafından işin niteliğine göre belirlenir. Mantık şudur: bir hafta yoğun çalışıldıysa (yoğunlaştırılmış iş haftası), sonraki haftalarda daha az çalıştırılarak denge kurulur. Önemli olan tek tek haftalar değil, dönemin tamamında haftalık ortalamanın 45 saati geçmemesidir.

Çalışma Süresi Nasıl Hesaplanır?

Bir çalışma dönemindeki toplam çalışma süresi, o dönemdeki hafta sayısı ile haftalık çalışma süresinin çarpımını aşamaz. Haftalık süre dönem içinde 45 saatten az ya da çok belirlenebilir; yeter ki dönemin bir iş haftasına düşen ortalaması 45 saati geçmesin. Yoğun geçen haftalardan sonra işçi daha kısa sürelerle çalıştırılarak toplam, çalışılması gereken normal süreyi aşmayacak şekilde denkleştirilir.

Sürenin haftalara tam bölünemediği durumlarda hesap iş günü üzerinden yapılır ve her iş günü 7,5 saatlik iş süresi kabul edilir. Bu, dönem sonunda artakalan küsuratlı günlerin nasıl sayılacağını netleştiren pratik bir kuraldır.

  • Çalışma dönemi: en az 2, en çok 6 ay; işveren belirler.
  • Dönemin haftalık çalışma ortalaması 45 saati geçemez.
  • Tam bölünemeyen sürelerde her iş günü 7,5 saat kabul edilerek hesaplanır.
  • Yoğun haftaların ardından daha az çalıştırılarak toplam denkleştirilir.

Günlük Sınırlar, Dinlenme ve Hafta Tatili

Denkleştirme, "istenildiği kadar uzun çalıştırma" anlamına gelmez; günlük tavanlar nettir. Günlük iş süresi 11 saati, gece çalışması 7,5 saati geçemez. Profesyonel ve ağır vasıta ehliyetiyle taşıt kullananlarda günlük çalışma 9 saati aşamaz; bu süre herhangi bir hafta içinde en çok iki kez 10 saate çıkarılabilir. İşçilere İş Kanunu esaslarına uygun ara dinlenmesi verilir; hareket hâlindeki taşıtlarda bu dinlenme genelde duraklama yerlerinde, mümkün olmadığında taşıt içinde kullandırılır.

İki temel koruma daha vardır: işçiler 24 saatlik süre içinde kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz ve haftanın bir gününde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmesi zorunludur. Postalar hâlinde çalışılan işlerde posta sayısı, her postanın günlük çalışması bu sınırları aşmayacak şekilde düzenlenir.

Fazla Çalışma ve İşverenin Belge Yükümlülüğü

Bu işlerde fazla çalışma, bir çalışma dönemindeki çalışma süresinin dışında yapılan çalışmadır; yani denkleştirme döneminin toplamı aşıldığında fazla çalışmadan söz edilir. İzinli/raporlu olma, işe yeni başlama, işten ayrılma ya da işyerindeki zorlayıcı nedenlerle dönemi tam çalışamayanların fazla çalışması, çalıştıkları gün sayısına göre hesaplanır. Bir yıl içinde yapılacak fazla çalışmaların toplamı 270 saati aşamaz.

İşveren ayrıca çalışma tablo ve çizelgeleri düzenlemekle yükümlüdür. Bu çizelgelerde; hareket hâlindeki taşıtta işin yürütümünden sorumlu kişi ile işveren/vekili, çalışma dönemi, işin günlük başlayış-bitiş saatleri, ara dinlenmeleri ve günlük dinlenme zamanları ile hafta tatili günleri gösterilir. Çizelgeler idare büroları ile taşıtlarda bulundurulur. Hareket hâlindeki taşıtlarda günlük çalışma, işçinin oturduğu yer dışında biterse işveren işçinin evine ulaşmasını ya da yatacak yer sağlamayı üstlenir.

Madde Metni

BİRİNCİ BÖLÜM

MADDE 2

Dayanak

Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 76 ncı maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

MADDE 3

Tanımlar

Bu Yönetmelikte geçen; Haftalık iş günleri: Bir haftalık süre içinde çalışılan günlerin toplamını, Çalışma dönemi: İşin yapılmasının gerektirdiği en az iki, en çok altı aylık bir denkleştirme süresini, Çalışma süresi: Bir çalışma dönemindeki toplam iş süresini, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler

İKİNCİ BÖLÜM

MADDE 4

Çalışma Dönemi

Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerin yürütüleceği çalışma dönemi, işin niteliğine göre, en çok altı ayı geçmemek üzere, işveren tarafından belirlenir.

MADDE 5

Çalışma Süresi

Bir çalışma dönemindeki çalışma süresi, bu dönem içindeki hafta sayısının, haftalık çalışma süresi çarpımı sonunda bulunan miktarı aşamaz. Çalışma süresinin haftalara tam bölünemediği hallerde, çalışma süresi iş günü üzerinden ve her iş günü 7,5 saatlik iş süresi kabul olunmak suretiyle hesaplanır. Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde bir çalışma dönemi içindeki haftalık iş süresi 45 saatten az ya da çok olarak belirlenebilir. Ancak kararlaştırılan çalışma dönemindeki çalışma süresinin bir iş haftasına düşen ortalaması 45 saati geçemez. Yoğunlaştırılmış iş haftası veya haftalarından sonraki dönemde işçinin daha az sürelerle çalıştırılması suretiyle, toplam çalışma süresi, çalışması gereken toplam normal süreyi geçmeyecek şekilde denkleştirilir.

MADDE 6

Günlük Çalışma Süresi

Günlük çalışma sürelerin uygulanmasında; a) (Değişik:RG-27/7/2021-31550) Günlük iş süresi 11 saati, gece çalışma süresi 7,5 saati geçemez. Profesyonel ve ağır vasıta ehliyeti ile taşıt kullananların günlük çalışma süresi 9 saati geçemez, ancak bu süre herhangi bir hafta içinde iki kez on saate çıkarılabilir. b) 4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinin son fıkrasında öngörülen Yönetmeliğin, günlük çalışma sürelerine ilişkin hükümlerine uyulması zorunludur. c) 4857 sayılı İş Kanununun 71 inci maddesinde öngörülen Yönetmelik hükümleri saklıdır.

MADDE 7

Ara Dinlenmesi

İşçilere 4857 sayılı İş Kanununun 68 inci maddesindeki esaslara uygun olarak ara dinlenmesi verilir. Hareket halindeki taşıtlarda çalışan işçilerin ara dinlenmeleri, genel olarak duraklama yerlerinde verilir. Kalkış-varış yerleri arasında duraklama yeri bulunmayan veya duraklama yerleri bulunmakla birlikte işin niteliğinin gereği olarak bu yerlerde ara dinlenmesi verilemeyen durumlarda ara dinlenmesi taşıt içerisinde verilir.

MADDE 8

Günlük Dinlenme

İşçiler, 24 saatlik süre içinde kesintisiz en az onbir saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz.

MADDE 9

Hafta Tatili

Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde çalışan işçilere haftanın bir gününde kesintisiz 24 saatten az olmamak üzere hafta tatili verilmesi zorunludur.

MADDE 10

İşçi Postaları

Bu Yönetmelik kapsamına giren ve postalar halinde çalıştırılarak yürütülen işlerde, işçi posta sayısı her bir postanın günlük çalışma süresi bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen süreleri aşmayacak şekilde düzenlenir. Ayrıca 4857 sayılı İş Kanununun 76 ncı maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen Yönetmeliğin, bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

MADDE 11

Fazla Çalışma

Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde fazla çalışma, bir çalışma dönemindeki çalışma süresinin dışında yapılan çalışmadır. Bir çalışma dönemi içinde, izinli veya raporlu bulunmaları veya işe yeni başlamaları veya işten ayrılmaları nedeniyle tam olarak çalışamayan veya işyerindeki zorlayıcı nedenlerle tam olarak çalıştırılamayan işçilerin fazla çalışmaları, o dönem içinde çalıştıkları gün sayısına göre hesaplanır. Bir yıl içinde yapılacak fazla çalışmaların toplamı 270 saati aşamaz. Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde yapılacak fazla çalışmalarda, 4857 sayılı İş Kanununun 41 inci maddesinin son fıkrasında öngörülen Yönetmeliğin, bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

MADDE 12

Zorunlu ve Olağanüstü Durumlarda Fazla Çalışma

4857 sayılı İş Kanununun 42 nci ve 43 üncü maddeleri ile 79 sayılı Milli Korunma Suçlarının Affına, Milli Korunma Teşkilat, Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun 6 ncı maddesi hükümleri bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde de uygulanır.

MADDE 13

Hazırlama, Tamamlama, Temizleme İşleri

Bu Yönetmelik kapsamına giren işlerde hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri; çalışma süresi içinde ve 4857 sayılı İş Kanununun 70 inci maddesinde öngörülen Yönetmeliğin, bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri uyarınca yapılır. İşçilerin Yatacakları Yerin veya Oturdukları Yere Gitmelerinin Sağlanması

MADDE 14

Hareket halindeki taşıtlarda çalışan işçilerin günlük çalışmalarının oturdukları yer dışında sona ermesi halinde işveren, işçilerin oturdukları yere kadar gitmelerini veya yatacak yeri sağlamakla yükümlüdür.

MADDE 15

Hizmet Sözleşmesinin Feshinde Yükümlülük

4857 sayılı İş Kanununun 24 üncü maddesi ile 25 inci maddesinin I ve III numaralı bentleri uyarınca, işçinin iş sözleşmesinin oturduğu yer dışındaki bir yerde feshi halinde, sözleşmede başka bir hüküm yoksa, işveren işçinin oturduğu yere kadar gitmesini sağlamakla yükümlüdür.

MADDE 16

Çalışma Tablo ve Çizelgeleri

İşverenler düzenleyecekleri tablo ve cetvellerde; a) Her çalışma döneminde hareket halindeki taşıtlarda, işin yürütüm ve düzeninden sorumlu olan ile işveren veya işveren vekilini, b) Çalışma dönemini, c) İşin günlük başlayış ve bitiş saatlerini, d) Ara dinlenmesini ve günlük dinlenme zamanlarını, e) Hafta tatili günlerini, göstermek, bunları idare büroları ile taşıtlarda bulundurmak, varsa 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 34 üncü maddesi anlamında atanmış işyeri sendika temsilcisine bildirmekle yükümlüdürler. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yürürlük ve Yürütme

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

MADDE 17

Yürürlük

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 18

Yürütme

Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür. Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 6/4/2004 25425 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin Tarihi Sayısı 1. 27/7/2021 31550 2.

Sıkça Sorulan Sorular

İş Kanunu kapsamında olup işin niteliği gereği haftanın günlerine düzgün bölünemeyen işlere uygulanır. En tipik örnek, kalkış ile varış arasında uzun süren ve hareket hâlindeki taşıtlarda yürütülen taşımacılık işleridir. Maddelerde sürücü, taşıt içi dinlenme ve oturulan yer dışında işin bitmesi gibi durumların ayrıntılı düzenlenmesi de kapsamın bu tür işler olduğunu gösterir.

İlgili Mevzuat

Bilgilendirme ve Resmî Kaynak

Bu sayfadaki sade açıklamalar ve madde metinleri yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuken bağlayıcı değildir. Mevzuat zaman içinde değişebilir; uygulamada her zaman resmî ve güncel metni esas alın.Bu sayfa son güncelleme: 05.06.2026

Resmî Kaynak: mevzuat.gov.tr