Fine-Kinney Metodu Nedir?
Aynı anlama gelen: Fine Kinney, Kinney Metodu, Kinney Risk Analizi
Risk skorunu Olasılık × Frekans × Şiddet formülüyle hesaplayan, 5 risk seviyesi tanımlayan nicel risk değerlendirme metodudur. Karmaşık üretim ortamlarında en yaygın kullanılan yöntem.
Fine-Kinney Metodu Nedir?
Fine-Kinney, 1976 yılında G.F. Kinney ve A.D. Wiruth tarafından geliştirilen nicel bir risk analizi yöntemidir. Risk skorunu üç faktörün çarpımı olarak hesaplar: Risk = Olasılık (O) × Frekans (F) × Şiddet (Ş).
Olasılık (O) Puanları
- 0.1 — Pratik olarak imkansız
- 0.2 — Çok düşük (uzun yıllarda 1 kez)
- 0.5 — Düşük (yılda 1 kez)
- 1 — Olabilir (ayda 1 kez)
- 3 — Olağan (haftada 1 kez)
- 6 — Yüksek (günde 1 kez)
- 10 — Çok yüksek (her saat)
Frekans (F) Puanları (Maruziyet Süresi)
- 0.5 — Çok seyrek (yılda birkaç defa)
- 1 — Seyrek (ayda birkaç defa)
- 2 — Sıra dışı (haftada birkaç defa)
- 3 — Düzensiz (günde birkaç defa)
- 6 — Sürekli (saatte birkaç defa)
- 10 — Sürekli (sürekli tehlikeye maruz)
Şiddet (Ş) Puanları
- 1 — Önemsiz (ufak yaralanma, ilk yardım)
- 3 — Önemli (geçici iş göremezlik)
- 7 — Ciddi (kalıcı sakatlık)
- 15 — Çok ciddi (bir ölüm)
- 40 — Felaket (birden çok ölüm)
- 100 — Çok felaket (çok sayıda ölüm)
Risk Seviyeleri (Toplam Skor)
- R < 20: Önemsiz risk — kabul edilebilir.
- 20 ≤ R < 70: Olası risk — dikkat gerektirir.
- 70 ≤ R < 200: Önemli risk — önlem alınmalı.
- 200 ≤ R < 400: Yüksek risk — acil önlem gerekli.
- R ≥ 400: Çok yüksek risk — derhal işi durdur.
Örnek: İnşaat sahasında 4 metre yükseklikte korkuluksuz çalışma. Olasılık = 3 (olağan), Frekans = 6 (sürekli), Şiddet = 15 (ölüm). R = 3 × 6 × 15 = 270 — Yüksek risk, acil önlem.
Avantajları ve Sınırlılıkları
Fine-Kinney, frekansı (maruziyet süresini) hesaba kattığı için aynı şiddetteki bir riski farklı çalışma yoğunluklarında ayırt edebilir. Karmaşık üretim, kimyasal proses ve çok ekipmanlı ortamlarda L-Tipi 5x5 matristen daha hassas sonuç verir. Sınırlılığı; puanlama subjektif olabilir, ekip üyelerinin tecrübesine bağlıdır.
İlgili Araçlar ve Rehberler
Hangi Sektörlerde Geçerli?
Sıkça Sorulan Sorular
Mevzuat Referansları
- G.F. Kinney, A.D. Wiruth (1976) — Practical Risk Analysis for Safety Management
- İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — kabul edilen yöntemler
İlişkili Terimler
Risk Değerlendirmesi
İşyerindeki tehlikelerin sistematik olarak belirlenmesi, analiz edilmesi ve risk skorlarına göre önlem alınması sürecidir. 6331 sayılı kanunun 10. maddesi gereği zorunludur.
5x5 L Tipi Risk Matrisi
Olasılık × Şiddet eksenli, 5x5 boyutunda matris ile risk skoru üreten basit risk değerlendirme yöntemidir.
Tehlike
İnsan, mal veya çevre için zarar verme potansiyeli taşıyan kaynak, durum veya eylemdir.
Risk
Belirli bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile gerçekleştiğinde yol açacağı zararın şiddetinin birleşimidir.
HAZOP (Hazard and Operability Study)
Kimyasal proseslerde sapma kelimeleri ile sistematik tehlike ve işletilebilirlik analizi.
FMEA (Hata Türü ve Etkileri Analizi)
Tasarım ve üretimde olası hataları, etkilerini ve önlem önceliklerini belirleyen analiz.